[Mavi Tahribat] Burn-Out (Tükenmişlik) Sendromu

12/Haz/08 16:29

Kısayol

Şikayet

Özel Mesaj

sirpence

Banlanmış Üye

Kayıt Tarihi: 04/Mart/2007

2006 yılında büyük bir Fransız otomobil şirketinde, aşırı iş yoğunluğu ve iş yerindeki büyük stres nedeniyle üç çalışan intihar etti. Çalışana en çoksaygı duyulan ülkelerin başında gelen Fransada böyle bir olay yaşanmasıyla, 1970lerin başında tanımlanmış olanBurn-out Sendromunun üzerine daha çok konuşulmaya ve çalışmalar yapılmaya başlandı. Peki ama nedir bu Burn-out Sendromu? 'Burn out' İngilizce tamamen yanmış anlamına geliyor. Bu terim vücudun hem fiziksel hem de ruhsal olarak çöktüğünü ve yanıp kül olduğu anlamını taşıyor. Bu durum sürekli olarak stres altındaki kişilerde meydana geliyor.?Genellikle sinsice ilerleyen ve hiç fark edilmeyen bu hastalık, kişinin kendisini yorgun ve işine karşı ilgisiz hissetmesiyle başlar. Özel hayatta ise fiziksel ve ruhsal olarak kişiler kendilerini güçsüz hissettiklerinden dolayı çoğu davetler iptal edilir. Kişi, kendini çok çalışıyor fakat bunun karşılığında gittikçe daha az şey elde ediyormuş bir konumda görüyor. Bu belirtiler kişi tarafından ciddiye alınmadığı taktirde mide, bağırsak ve kalp gibi rahatsızlıkların yanı sıra sırt ağrılarına da yol açıyor.Freudenbergere göre Burn-out, yorgunluk, depresyon ve tatminsizlik halidir. Üst yönetimin baskı ve beklentileri bazenöyle bir düzeye ulaşır ki kişiyi ciddi bir tatminsizlik ve yorgunluk haline sürükler ve böylece kişi, duygusal olarak tükenir. Bu daMaslachın belirtmiş olduğu gibi kişiyi işinin asıl amacından uzaklaştırır ve hizmet ettiği insanlarla artık gerçekten ilgilenmiyorhale getirir.Türkçede tükenmişlik sendromu da denilen burn-out sendromu daha geniş olarak uzun süredir yoğun şekildedevam eden stresten kaynaklanan duygusal ve fiziksel bitkinlik hali olarak tanımlanabilir. Genelde çalışanın kendini aşırıbunalmış hissetmesiyle ortaya çıkar ve onu işiyle ilgili günlük taleplere bile yanıt veremez hale getirir. Stres devam ettikçe çalışan işeolan ilgisini ve motivasyonunu kaybetmeye başlar.Burn-out sendromuna yakalanan kişinin enerjisi azalır. Duygusal olarak kendini boşlukta hisseder ve çalışması için gerekli olantüm motivasyonunu kaybederek yaptığı işi angarya olarak görmeye başlar. İşini artık eskisi gibi gerçekleştiremez ve kendini bitkin vegergin hisseder. Çevresindeki insanlara karşı tahammülsüz olur, sürekli olarak negatif tavır sergiler. Kendini artık işine bağlıhissetmez ve çevresiyle arasına adeta bir bariyer kurarak kendini izole eder. İşini ve becerilerini küçümsemeye başlar, bu da veriminin ciddi şekilde düşmesine neden olur. Burn-out Sendromunun Belirtileri Nelerdir?Burn-out sendromu kişiden kişiye farklılık göseterebilen birçok belirtiyle ortaya çıkabilir. Depresyona çok benzer fakat ondan farklıolarak doğrudan ve sadece kişinin profesyonel yaşamıyla ilgilidir.Burn-out sendromu fiziksel,zihinsel ve duygusal yorgunlukla ortaya çıkar. İlk belirti, genelde, enerji kaybı ve ciddi halsizliktir.Bunları ilgisizlik, umursamazlık, sıkılmışlık, hayal kırıklığı takip edebilir. Ardından kişi yakınlarına ve iş arkadaşlarına karşı daha az hoşgörülü ve daha ilgisiz hale gelir. Duygusal tükenmişlik bulguları

Duygusal tükenme, çoğunlukla bireyde diğer insanlara yardım ederken, istenen psikolojik ve duygusal taleplerin aşırılığı yüzünden ortaya çıkan bitkinlik durumunu ifade eder. Depresif duygulanım, kendini desteksiz ve güvensiz hissetme, ümitsizlik, evde gerginliğin artışı, kızgınlık, huzursuzluk, mutsuzluk gibi negatif duygulanımlarda artış, nezaket, saygı ve dostluk gibi olumlu duygulanımlarda azalma içermektedir.

Zihinsel tükenmişlik bulguları

Doyumsuzluk, kendine, işine ve genel olarak yaşama karşı olumsuz tutumları kapsar. Tükenmişlik sendromu ilerledikçe işi önemsememe ve işi bırakma, gibi davranışlar görülür.

Duyarsızlaşma

Çalışanların hizmet verdikleri kişilere birer nesne gibi davranması, küçültücü sözler sarfetmesi, umursamaz, alaycı bir tutum sergilemeleridir. Aslında bu davranışların altında bir yabancılaşma duygusu ve savunma mekanizması yatmaktadır.

Kişisel Başarıda Düşme

Zamanla işle ilgili çeşitli olaylarda kendini yetersiz algılama ve işyerinde karşılaşılan kişilerle olan ilişkilerde de başarısızlık duygusu baş gösterir. Harcadığı çabanın boşa gitmesi ve suçluluk duygusu çalışanın iş motivasyonunu düşürerek başarı için gerekli davranışları gerçekleştirmesini engeller. Tükenmişliğin Başlıca Nedenleri

Sosyal desteğin olmaması/yetersizliği, kişilere ulaşamayacağı hedefler konması, fazla iş yükü, çevresindeki kişilerin motivasyonlarının düşük olması, kişinin karakteriyle yaptığı işin uyuşmaması.

Genç, bekar, çocuksuz bireylerde, evli, yaşlı ve çocuklu bireylere göre; üniversite mezunlarında üniversite mezunu olmayanlara göre, iş deneyimi birkaç yıllık olanlarda bir yıldan az ve beş yıldan uzun süredir çalışanlara göre daha yüksek düzeyde tükenmişliğe rastlanmıştır.

Cinsiyet konusundaki çalışmalar anlamlı bir fark göstermezken, kişilik ve beklentilerle ilgili faktörlerin tükenmişlikle yakından ilgili olabileceği sonuçlarını vermiştir. Dıştan denetim odaklı kişilerde, çalıştıkları kurum, meslekleri ve kişisel yeterlilikleriyle ilgili karşılanması zor beklentilere sahip olan kişilerde daha fazla tükenmişlik olgusuna rastlanmaktadır. Bu sendrom nasıl tedavi ediliyor?Konuşma terapisi ile burn-out sendromuna yol açan nedenler konuşularak ortaya çıkarılmaya ve çözülmeye çalışılır. Ayrıca fiziksel şikayetlerin de giderilmesi gerekir. İlaçların yanı sıra şifalı bitkilerde kullanılabilinir.Terapide önemli olan şey nedir?'Burn out' hastaları genelde gergindirler ve rahatlamaya ihtiyaçları vardır. Mağdurlar, tekrar fiziksel ve ruhsal ihtiyaçlarını hissedebilmeyi ve bu ihtiyaçlarını gidermeyi öğrenmek durumundalar. Mesela ağlamak istediklerinde bunu bastırmak yerine ağlamaları gerektiği gibi. Bunun dışında burn-out sendromu yaşayan kişilerin özel yaşamlarında, kendilerini rahatsız eden sorunları düşünmemeyi ve dikkatlerini başka şeylere vermeyi öğrenmeleri gerekiyor.Kimler 'Burn out' sendromunu yaşayabilir?Bu rahatsızlığı yaşayanlar genelde duygularını bastırıp daha çok mantıklarını kullanarak hareket eden kişilerdir. İşlerine son derece bağlılar ve bu bağlılık kendi ihtiyaçlarını bile görmezden gelecek kadar kuvvetlidir. İşlerini en mükemmel şekilde yapma kaygısı ile kendilerini aşırı derecede zorluyor ve baskı altına sokuyorlar. Bu durum özellikle işleri gereği insanlarla sıkı bir ilişki içerisinde olması gereken meslek dallarında ortaya çıkar. Örneğin doktor, pedagog, yönetici ve sürekli stres altında olan anneler gibi.Tükenmişliğin Önlenmesi

İş ve aile yaşamında suçluluk hissetmeden üzerine almak istemediği sorumluluklara hayır diyebilme. Kaldırabileceğimiz kadar sorumluluk almayı öğrenme.
Stres yaratan durumlarla karşılaştıkça güçlü ve zayıf yönlerini öğrenme, karşılaşılan yeni stresli ortamlara bunu aktarma.
Gerçekçi hedefler koyma: Anlamlı, ulaşılabilecek hedefler koyma ve hedefi uzun ve kısa vadeli olarak parçalara ayırma, planlama yapma.
Kendini ön plana koyma: Kendini dinleme, yorulmaya, tükenmeye başladığı zamanda kendini şarj etme. Kendine zaman ayırma belli bir süre sadece kendi zevk aldığı bir şeyi yapma.
İş ve ev yaşamında memnuniyetsizlik ve sorun yaratan durumları tespit etme ve bunları değiştirme.
Zamanı etkili yönetmeyi öğrenme: Ev ve iş yaşamında geçirilen zamanı nicelikten niteliğe götürme.
Mükemmeliyetçiliği azaltma, hata yapabileceğini kabul etme.
Stresle baş etme becerisi geliştirme: Bu noktada kişi bir psikolog veya psikiyatristten yardım alabilir.