Yazar Hayati (İstek)
-
ıngılızce donem odevı ıcın bır yazarın hayatının hem ıngılızce hemde turkcesı lazım
ıngılızce bulup onu tr ye cevırmem gerek ben denedım ama çoğu cumleyı anlamıyorum çoğu yerde takılıyorum
elınde daha onceden boyle bı odev yapmıs yada tr ve ıng. olarak bırısının elınde varsa bıyere upload edebılırmı
simdiden tesekkurler
-
kardes tesekkurler de bana ingilizcesiyle turkcesi beraber lazim
ben bi kactane yazarinkini cevirmeye calistim ama guzel olmadi
-
turkcesi ile ing sinin icerigi aynı mı olmalı?
-
ewt ,le olmasa kaynak cok yaparim da
ingilizceyi veya turkceyi cevirmek sorun
-
reamlis keske biras nette arastırma yapsaydın buraya bu konuyu acmadan.. neyse nazım hikmet ran olur mu senin odevin icin? olursa buyur bakalım buradan al....
İNGİLİZCESİ....
- Nâzım Hikmet was born on 21 November 1901 in Salonica, but his birth was certified as 15 January 1902 in order to prevent his age appearing older by a year older on account of 40 days. He died on 3 June 1963 in Moscow.
- His paternal grandfather Nâzım Pasha the governor was a liberal and a poet. He belonged to Mevlevi Mysticism. He was a close friend to Mithat Pasha. His father, Hikmet was graduated from Mekteb-i Sultani (later the Galatasaray Lycée). He firstly dealt with trade but when he had been unsuccessful in that area, he became a civil servant at the Ministry of Foreign Affairs (Kalem-i Ecnebiye).
- His mother was the daughter of Enver Pasha who was a linguist and an educator. Celile Hanım spoke French, played the piano and painted pictures as well as an artist.
- His family environment, with its progressive thoughts, had tremendous effect on the education of Nâzım Hikmet. He was first trained at a school where the language of instruction was French and later attended the Numune Mektep (Taş Mektep) in Göztepe in Istanbul. After graduating primary school, he attended the prep class of the Mekteb-i Sultani with his friend, Vâlâ Nurettin. The year after, because of the financial strait in which his family found themselves, he changed his school to the Nişantaşı Junior High School.
- In this period, with the influence of his grandfather, he started to write poetry. During a family meeting, Cemal Pasha, the Minister of the Navy, evinced to very much moved when Nâzım Hikmet read a heroic poem he had written about sailors. Cemal Pasha offered to send him to the Heybeliada Naval School and after the acceptance of the offer by the family, he helped Nâzım enter this school.
- Nâzım Hikmet entered the Naval School in 1917 and graduated thence in 1919 and started to work as intern deck officer on the Hamidiye Cruiser. But in winter of the same year his pleurisy illness repeated. After a medical treatment period of nearly two months, during which he was under control of the head doctor of the Navy Hospital, Hakkı Şinasi Pasha, he was given permission to go home for two months. But he did not recover enough to return to work as a navy officer. By a Health Council Report he was discharged as unfit for duty in May 1920.
- At this time, he was going to be known among Syllabist Poets as a young voice. Nâzım Hikmet admired Yahya Kemal who was his history and literature teacher and also his family friend, and showed him his poems for his critique. In 1920, the Alemdar Newspaper organised a contest where the jury consisted of famous poets. Nâzım was elected recipient of the award. Young masters, such as Faruk Nafiz, Yusuf Ziya, Orhan Seyfi talked about him with great admiration.
- Istanbul had been under occupation and Nâzım Hikmet was writing resistance poems reflecting the ebullient patriotism. In the last days of 1920 the poem "Gençlik" (Youth) called the young generation to fight for the liberation of the country.
- On 1 January 1921, with the help of illegal organisation which provided weapons to Mustafa Kemal, four poets (Faruk Nafiz,Yusuf Ziya, Nâzım Hikmet and Vâlâ Nurettin) secretly got on the Yeni Dünya (New World) Ship in Sirkeci. In order to gain passage to Ankara, one had to wait nearly 5 or 6 days at Inebolu. The passage was granted only to Nâzım Hikmet and Vâlâ Nurettin by Ankara.
- During the days in Inebolu, they met young students coming from Germany who were waiting for permission to go to Ankara, like them. Among them there were Sadık Ahi ( later Mehmet Eti- Parliamentary of CHP),Vehbi(Prof. Vehbi Sarıdal) Nafi Atuf(Kansu-General Secretary of CHP). These were called as Spartans and they defended socialism and praised SSCB that was the first country which accepted Turkey's National Pact (Misak-ı Milli) Borders. These ideas were new for Nâzım and his friend Vâlâ Nureddin.
- When they reached Ankara the first duty given to them was to write a poem to summon the youth of Istanbul to the national Struggle. They finished this three-page poem within three days. It was published by the Matbuat Müdürlüğü (Directory of Press) in four pages in 11.5 x 18 cm. format and served out in ten-thousand copies in March 1921. The impact of the poem was so great that the members of the National Assembly started to argue how to resolve the enthusiastic upheaval which was caused by the poem. Muhittin Birgen, the Director of Press, was criticised in the negative because of publishing and serving out of the poem.
- It would have been a great problem to find jobs if the youth of Istanbul had come to Ankara. Discomforted by having been compelled to report to the National Assembly on the matter, Muhittin Birgen decided to transfer Nâzım Hikmet and Vâlâ Nureddin to the auspices of the Ministry of Education.
- At this time, İsmail Fazıl Pasha, one of the relatives of Celile Hanım, summoned to the Assembly these two talented poets whose poem had caused such a stir, and introduced them to Mustafa Kemal Pasha.
- Vâlâ Nureddin wrote what Mustafa Kemal said to them in his book named Bu Dünyadan Nâzım Geçti:
- "Without requiring cliché words, Mustafa Kemal came to the point which was very important for us. He said,
- "'In order to be modern, some young poets write theme-less poems. I advise you to write poetry with an aim'. He was clearly inclined to further talk but a few men approached and handed him a telegram. When he glanced at it, he became interested in the telegram and left us with a salute of the hand."
- After a short while they were appointed to Bolu as teachers.
- Ziya Hilmi, deputy head of the criminal court, protected these two young teachers, who wore fur caps and did not go to the mosque, against the notables and religious groups that were not very accepting of them. Ziya Hilmi was an educated and intellectual person and talked about the French Revolution, Lenin, Kautsky, and so on, to them and offered them to go and see the Soviet Union.
- With the effect of Ziya Hilmi, Hikmet and Vâlâ Nureddin, who had been thinking of going to either Paris or Berlin, decided to go to Moscow to get a better education anNâzım d to see what was happening in the world. And also they understood that they could not stay in Bolu longer because of the rather conservative environment and the activities of the secret police. In August 1921, they left Bolu as if going east to serve as teachers near Kazım Karabekir Pasha; they sailed from Zonguldak to Trabzon and then from Trabzon to Batum. They travelled by ship and they reached Batum in 21 September 1921.
- Thus the two young poets went to the Soviet Union and attended the Communist University of Eastern Labourers (KUTV).
- Nâzım Hikmet knew a kind of free metre of Turkish poetry called "serbest müstezat" and the free verse of French poetry. He was interested in a poem printed in the "Izvestia" newspaper which had been written in the step form (alternating short and long verses) by most probably Mayakovski but he had not understood the concept because he did not know Russian yet. On the way to Moscow they passed through the regions where starvation was rampant. With the effect of what he had been seen, Nâzım Hikmet began to write "Açların Gözbebekleri" (The Pupils of the Hungry) but saw that he could not use the syllabic form. So he decided to write more free verse pursuing the form he had seen in "Izvestia". Thus he invented a new free form which was partly in syllabic metre but mostly irregular.
- Under the influence of the sensitivity and ideology he encountered in this new world, he wrote numerous poems in free verse. After learning Russian he started to read the young Soviet poets who wrote by disregarding the values of the past within the revolutionist environment. They were young revolutionary poets who were under the influence of Futurism which had been started by Marinetti in Italy, had seen everything in the future by denying the past.
- Nâzım Hikmet wanted to return to his country after graduation from the university in 1923. Some of his poems which had been written in this period had been printed in periodicals such as "Yeni Hayat", "Aydınlık", etc. As he had done when leaving the country, he returned to Turkey by crossing border secretly in 1924. He started to work at "Aydınlık" periodical.
- When he understood that he was followed by police, he went to Izmir to set up a press. There, he would be far away from the police. In 1925 because of the break-out of the Sheikh Said Rebellion, the curfew law was in effect and some of the newspapers and periodicals were censored, shut down, and most of the writers of the Aydınlık environment were arrested due to an article printed on 1 May 1925. Nâzım Hikmet was sentenced to 15 years in prison in absentia at the end of court hearings at the Ankara State Independence Court in 12 August 1925.
- Thereupon, Nâzım Hikmet came to Istanbul from Izmir in the middle of June and then secretly proceeded to the Soviet Union once again.
- When he learned that his sentence came under coverage of the Amnesty proclaimed for the anniversary of the Republic, in 1926 he applied to the Turkish Consulate to obtain a passport to return to Turkey legally.
- But he did not receive a response even though he applied repeatedly. By this time, on 28 September 1927, he was sentenced to 3 months in prison in absentia again upon being charged with membership in an illegal party depending on a declaration that had been distributed in Istanbul.
- He waited nearly one and a half years before he fully realised that he would never get the passport. In this period he published his first book named "Güneşi Içenlerin Türküsü" (Song of Those That Drink of the Sun) in Baku in 1928.
- In July in the same year he entered Turkey secretly by passing through the Caucasian border in order to seek acquittal from sentences passed in his absence. He and a friend, Laz İsmail, were arrested passing the border without legal permit and with false passports.
- Before being shipped to Rize for court hearing, the two friends stayed in a sunless, airless and dark jail for nearly two months along with the villager prisoners in Hopa. The shipment of the two friends from Hopa to Rize brought the end of their prison term. The penalty for passing the border without papers was three days in prison whereas they had already served more. So they should have been acquitted.
- But because the correspondence inquiring after other crime and accrued penalties would take long, it was decided that they be sent to Ankara.
- Their being brought to Istanbul handcuffed on 4 October 1928 was criticised in the newspapers. The court in Istanbul decided that it would be more appropriate to send them to Ankara where all claims against them would be joined under one trial.
- The press again started to criticise clearly this dishonourable practice. The point of criticism was that while there was general amnesty proclaimed and all prisoners were freed, they were being sent, handcuffed from place to place. But the criticism had no effect. Nâzım Hikmet and Laz İsmail, handcuffed, were finally sent to Ankara on 14 October 1928 and immediately were interrogated and arrested.
- It took time to gather the necessary information about other charges. The trials started on 4 November 1928 and were over on 23 December in 1928.
- The Ankara Criminal Court tried him starting nearly from the beginning. It took up again documents that had led to the 15-year sentence. Thus he was re-tried on a charge that had not only already received a sentence, but even pardoned by the recent Amnesty Act.
- At the end, it became clear on the basis of the dates of arrest, that they were to be freed of all charges. Thus the court unanimously and openly declared them at liberty.
- All of his friends and intellectuals in Ankara, mainly Şevket Süreyya Aydemir, believed in his poetry, wanted him to work at the People's Houses and to deal with folk poetry and visit Anatolia. But Nâzım Hikmet, not accepting the offer, took up work at the "Resimli Ay" periodical published in Istanbul by Zekeriya Sertel.
- He was now publishing poetry and prolifically dealing heavy criticism against the older values in literature. His serial writings entitled "Putları Yıkıyoruz" (We are Iconoclasts) which were printed in the middle of 1929, critiqued poets such as Abdülhak Hamit, Mehmet Emin and met with repercussions and acclaim.
- His new book, named 835 Satır was published in May of the same year and was received with great interest and was followed by Jokond ile SI-YA-U, published in the same year, and Varan 3 and 1+1=1 printed one year later.
- In July 1930, the poems "Salkım Söğüt" and "Bahri Hazer" were recorded in the poet's voice by the Colombia Records. The record was sold out within twenty days. It was played in every public place, in coffee houses, restaurants and the like. The police felt alarmed and the record company gave up the project of re-issuing.
- On 1 May 1931, an undercover policeman delivered a summons and the very next day he was being interrogated by the magistrate. He was brought to trial by order of the Ministry of Internal Affairs with charges of "encouraging the public to advocate the superiority of a class over another class" in his five books so far published.
- Nâzım Hikmet arrived at criminal court hearing wearing a dark suit, striped tie, and a felt hat. The session started at 15:00 hours on 6 May 1931, pendant on articles 311 and 312 of the Turkish Criminal Law. Some time after his entrance, his lawyer İrfan Emin (Kösemihaloğlu) approached him. The small court room was packed with young university students, young poets and ladies wearing hats.
- During the hearing, Nâzım Hikmet said:
- "I am accused of some five or six points according to the indictment. First of all, my open declaration of being a communist was taken as a crime. Yes, I am a communist, that is certain. I am a communist poet and I am trying to become an even more radical communist. According to the Constitution, I am not committing a crime by being a communist poet. Being communist is an intellectual conception. Just as other modes of economic and political commitment do not constitute crime, communist ideology too, does not constitute a crime. It is not valid to claim that I provoke one class against the others."
- He proceeded to explain the aims of his books taking them up one by one. He also stated that in fact western imperialist countries should file charges against him. Then, depending on the statistics published in periodicals of Chamber of Commerce about Turkish economy which was in trouble, he said, if to talk about the situation was a crime, it was necessary to abolish the science of economy.
- After closing the interrogation, the public prosecutor declared opinion on the legal matter and said that,
- "According to his defence, we did not see any crime to investigate according to the law and the statutes and thus we demand his acquittal."
- The lawyer İrfan Emin also made an emotional and long defence talking about the Turkish Independence War against imperialism, and concluded his defence stating that,
- "We join the prosecution in demanding our acquittal."
- The judges gave a ten-minute break to examine the files. Everyone was awaiting the decision to acquit but it did not happen that way; the trial was adjourned to meet again on 10 May 1931, a Sunday morning.
- Because of this adjournment, which created suspicion in a number of people, interest increased in the trial. On that Sunday morning, the court room was rather overcrowded and did not have enough space for the people so that a number of them had to remain in the corridors. At the end, the decision was declared as acquittal so a torrent of applause went up.
- Besides the publication of a new book entitled, Benerci Kendini Niçin Öldürdü? (Why Did Benerci Kill Himself?) in 1932, his plays were staged; for example, Kafatası (The Skull) in 1931-1932, and Bir Ölü Evi (House of Mourning) in 1932-1933 in Darülbedayi (which was later renamed the Istanbul City Theatre).
- Benerci Kendini Niçin Öldürdü was published by Suhulet Publishing House which anounced that the next book Gece Gelen Telgraf (The Telegram that Came at Night) was soon to be published but while later the books was published by the Muallim Ahmet Halit Publishing House. On the cover and the third page, the date was given as 1932, but the last five poems were written in 1933. It was considered that some troubles were experienced during the period of preparation of manuscript for press.
- Nâzım Hikmet was charged twice after publishing Gece Gelen Telgraf. The first summons to trial came from the Istanbul Republican Attorney General, who had confiscated the books. This indictment of 5 March 1933 was aimed at Nâzım Hikmet, Ahmet Halit the publisher, and Ali the owner of press, claimed they "provoked the public against the regime." The other summons was of 9 May 1933 and had been underwritten by Süreyya Pasha against Nâzım Hikmet alone and accused the poet of insulting both him and his father in the satire entitled "Hiciv Vadisinde Bir Tecrübe-i Kalemiye" (An Essay in the Mode of Satire) in his book.
- Nearly two weeks later Gece Gelen Telgraf was collected and the poet was arrested on 22 March 1933, on grounds of launching a secret organisation and making communist propaganda by distributing booklets and sticking of bills on walls in Bursa, Istanbul and Adana. He was interrogated in Istanbul for a while and then he was sent to Bursa for final judgement on 1 June 1933.
- The court hearing began in Bursa with the demand of execution, but it was concluded with a five-year prison sentence on 31 January 1934 . Afterwards, the Supreme Court of Appeals cancelled the sentence, but the Bursa Court resisted in its decision and only decreased the it to a four-year imprisonment.
- Because of the General Amnesty which was declared due to the tenth year of the foundation of the Republic, Nâzım Hikmet's three year sentence had been decreased. The remainder was one year, whereas Nâzım Hikmet was in jail for a year and half. Thus, he left the prison and came to Istanbul having served six months extra.
- He married Piraye Altınoğlu on 31 January 1935. Although he had met her in 1930 and decided to get married in 1931, he could not manage because of indictments, interrogations and arrests.
- Nâzım Hikmet had married twice before in the Soviet Union. The first one had been to Nüzhet Hanım, the daughter of a family who worked there. It did not last long. Then he was married Dr. Lena, a Russian. This union ended because of his homesickness.
- Piraye Altınoğlu had two children from her first husband. With this marriage, Nâzım Hikmet was going to be shouldering the responsibility of a family of four. He started to write anecdotes in the Akşam newspaper under the pseudonym Orhan Selim, and under a number of other pseudonyms he wrote serial novels to be run in various newspapers.
- On the other hand, he held numerous capacities worked in at the Ipek Film Studios where he wrote scenarioes, directed the dubbing, and directed films.
- He published his new book named, "Taranta Babu'ya Mektuplar" (Epistles to Taranta Babu) in 1935. His play "Unutulan Adam" (The Forgotten Man) was staged in Darülbedayi.
- In 1936, Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı"(The Epic of Sheikh Bedreddin, Son of the Kadhi of Simavne), a book-length poem, and a selected translation entitled German Fascism and Racism were published. Before the Second World War, the tension among the leftist and rightist authors reached the peak. Mutual accusations continued in the press. At the end of 1936, Nâzım Hikmet was arrested again with twelve other people due to their alleged distribution of bills without permission. In April 1937 the court decided to hear him without arrest and he became free once again. Shortly after he was acquitted of this case, a military college student in official uniform came to İpek Cinema and tried to speak with him. He believed that it was certain provocation. So he called the First Division of the Police Department and said that he had been working for his children and to sustain his family and thus demanded they leave him in peace.
- The same student, after a while, came to his house. The poet answered his questions on foot basing on CHP policies to get rid of him.
- While visiting his relative, Celaleddin Ezine's home, on the night of 17 January 1938, he was arrested by the police. He stayed in the Istanbul Tevkifhanesi for a short time and then was sent to the Military Court of the Military College Headquarters in Ankara. While he believed that he would be certainly acquitted of this case, the hearings concluded with a sentence of 15 years of prison on grounds of "provoking military personnel to rebel against their superiors" on 29 March 1938. On 28 May 1938, the supreme court approved the sentence and he was brought from Ankara Prison to the Istanbul Sultanahmet Prison. After a short time, through the end of June, some officers from the Marine Headquarters took him from prison and put him on a small boat from Kadıköy port and brought him to the ship named Erkin waiting by the Prince's Islands. Firstly they imprisoned him in a toilet and then in a bilge store.
- This time he would be judged at the Military Court of the Naval Headquarters. The trial started on 10 August 1938 and concluded with a sentence of twenty years' imprisonment on the basis of "provoking naval soldiers to rebellion" on 29 August 1938. The sum of these two sentences was 35 years. The court came to a decision of 28 years and 4 months in prison due to several reasons. And the approval of the Military Supreme Court on 29 December 1938 caused even the last hope to collapse.
- On 1 September 1938, he was sent to the Istanbul Prison, then in February 1940 to the Çankırı Prison, and finally to the Bursa Prison in December of the same year.
- During the twelve years he stayed in these city prisons, Nâzım Hikmet continuously wrote poetry even though he did not have the opportunity to publish them.
- He made friends with the poor and mournful people he met in those prisons, who lived under the most difficult conditions. He was reading his poems to these people and obtaining their critique. Among the poems, there were Dört Hapishaneden (From Four Prisons), Kuvayy-ı Milliye (The Liberation Forces), Piraye Için Yazılmış Saat 21-22 Şiirleri (Poems of 21-22 Hours Written for Piraye), Piraye'ye Rubailer (Rubaiad for Piraye), Memleketimden İnsan Manzaraları (Human Landscapes from My Country), Ferhad ile Şirin (Ferhad and Şirin), Yusuf ile Menofis (Yusuf and Menofis).
- When the Second World War ended in the beginning of 1946, he applied to the parliament again for the correction of the legal error, which would establish his innocence. He thought the political atmosphere was softening but his effort remained futile.
- Through the middle of 1949, as a result of a number of serial writings by Ahmet Emin Yalman in "Vatan" newspaper and a ten-page investigation report prepared by Mehmet Ali Sebük the attorney of the paper, it came to public attention that Nâzım Hikmet was in prison simply because of legal error. The lawyers in Ankara and the intellectuals in Istanbul petitioned the President of the Republic. A number of international person of the law, artists and intellectuals abroad also ventured in his behalf. The International Committee of Jurists, which is the Consultation Committee of the United Nations Organisation, applied by sending letters requesting that Nâzım Hikmet be freed. The letters were directed at the President of the Parliament, the Minister of National Defence, and the Minister of Justice and were sent in February 1950.
- Nâzım Hikmet, seeing that no result was going to be received from all these efforts, went on a hunger strike on 8 April 1950.
- It was known that he had heart and liver disease. On the second day of the hunger strike, he was brought to Istanbul by order from Ankara, and was first placed in the infirmary of the Sultanahmet Prison and then sent to the Cerrahpaşa Hospital.
- When his decision for the hunger strike could not be prevented, attorney Mehmet Ali Sebük directly went to Ankara and after the first interviews with authorities, he sent a telegram to Nâzım Hikmet indicating that he was trying to have him released and that he had met with the Deputy Prime minister Nihat Erim twice and the Minister of Justice Fuat Sirmen twice and discussed the details of the matter three times with Sakıp Güran, the General Director of Prisons, and that the next day he was going to meet with the President of Republic Ismet Inönü, so that Nâzım had to postpone the hunger strike.
- Thus, accepting the lawyer's offer, Nâzım Hikmet postponed the hunger strike, on the morning of 10 April 1950.
- Mehmet Ali Sebük, who proved clearly in his serial writings in the "Vatan'"newspaper, that there was a legal error, just like all other authorities, made a constructive negotiation with the President of Republic, İsmet İnönü.
- For the time, nothing seemed to be left but wait for the reversal of an error.
- When Nâzım Hikmet postponed the hunger strike, he underwent medical examination. It was determined that he was in good health. Thus he was sent first to the Sultanahmet Prison to gather his belongings and then to the Üsküdar Paşakapısı Prison.
- However, the report which was given by Cerrahpaşa Hospital was not sufficiently clear. At any rate it bore no indication that he could be released on account of his health condition.
- After waiting for ten days, Mehmet Ali Sebük wrote up another petition and inquired unequivocally whether Nâzım Hikmet would be released or not. Why was one waiting?
- He sent the medical reports issued by the Istanbul Public Prosecutor, the prison doctor, the doctors of the Bursa Hospital and the Cerrahpaşa Hospital, to the Council of Forensic Medicine, with the claim that they were inconsistent. The response of the Council of Forensic Medicine was:
- "It has been deemed necessary to treat him according to the result that would be received after he continued theraphy at the hospital for three months." But they were not even complying with the report. Days were going by and Nâzım Hikmet was waiting at the Üsküdar Paşakapısı Prison. There was nothing to be done.
- Nâzım Hikmet began a hunger strike again on the morning of 2 May 1950.
- His trustee, lawyer Irfan Emin Kösemihaloğlu, wrote a petition which explained the situation, and talked with the Minister of Justice in Ankara.
- This time the poet had decided to continue the hunger strike unto freedom or death. He was not eating anything, he was drinking four or five glasses of water and was smoking many cigarettes. In the first three mornings he took exercise in the prison courtyard, and he read books and newspapers during the day. After the fourth day, he was thoroughly exhausted and was reluctant to leave his bed as well as to talk to anybody.
- An ambulance took him to the Council of Forensic Medicine on 9 May 1950. After he was examined for three hours, the doctors decided to convey him to full medical facility. They wanted to place him in a single room at Cerrahpaşa Hospital. But Nâzım Hikmet replied that he was not a guinea pig and he was on a hunger strike to obtain his rights and insisted that he would continue the strike in the prison. The hospital authorities recorded this statement and had him sign it. He was taken to the Üsküdar Pashakapısı Prison again.
VAt this time, the meetings and demonstrations continued, declarations were distributed, signatures were collected and other efforts were launched again both at home and abroad. A two-page newspaper named "Nâzım Hikmet" was issued and letters were continuously being written to the authorities.- Nâzım Hikmet had lost eight kilograms by the twelfth day of his hunger strike; he was ailing direly. He was taken to the surgical clinic of Cerrahpaşa Hospital and given IV. After that, he was put to bed in a single room in the tubercular ward.
- On the sixteenth day, the doctors said that he was surviving with the help of medical intervention alone. This situation changed the direction of the applications.
- His friends and admirers began to send letters and telegraphs to Nâzım Hikmet.
- He was continuing the hunger strike but the Grand National Assembly had ended the current session without discussing the general amnesty which had been long awaited.
- There were new elections on 14 May 1950.
- He had to interrupt the hunger strike until he had the results of the election and the new cabinet was established.
- Besides the hundreds of telegraphs and letters, signed applications were also coming in.
- Nâzım Hikmet informed his trustee and lawyer Irfan Emin Kösemihaloğlu, who was reading the letters with great excitement, that he stopped his hunger strike at 17: 03 on 19 May 1950.
- He was very beat. Even under the close scrutiny of hospital doctors, his treatment was taking too long. He stayed at the Cerrahpaşa Hospital for nearly two months, up to the day he was released.
- During the debates in the Grand National Assembly concerning general amnesty, which was declared by the Democrat Party that had come to power on 14 April 1950, numerous extremely unpleasant speeches were made in behalf of not releasing Nâzım Hikmet.
- Finally, the law which was declared under great tension, did not directly pardon him but he was included within the extent of those whose sentences were decreased by 2/3. He had stayed in prison for twelve years and seven months and the remainder of his sentence, which was 28 years and 4 months, was pardoned.
- On 15 July 1950, the lawyers told him at the Cerrahpaşa Hospital that he was free at last.
- Nâzım Hikmet had fallen in love with Münevver Berk who was his uncle's daughter and who had regularly come in to see him in the last two years of his imprisonment.
- He divorced Piraye upon his release.
- He started to live with Münevver Berk first at his mother's house in Cevizlik in Kadıköy and then in an apartment flat. He started to work again at the Ipek Film Studios.
- They had a son on 26 March 1951. They called him Mehmet.
- Although he was out, he was followed continuously by the police. There was a jeep in front of his house and it followed him wherever he went. It seemed it was impossible to publish his books and to stage his plays. Although one publishing house had purchased the publishing rights to Kuvay-i Milliye, it did not publish the book.
- During this time, he was called to the Kadıköy Conscription Office, and was told that he had not completed his military service so he had to finish his military service immediately. He explained that he had completed Military High School and worked as a deck officer, but he was discharged as unfit for duty. They released him after having him submit a signed petition.
- A few months later he was called again to the military office and was told to prepare to go to Zara, Sivas. Upon his wish, he was consigned to the Health Council of the Haydarpaşa Military Hospital. Even though he showed them the reports about his heart disease and liver illness obtained from Cerrahpaşa Hospital, the Council decided that there were no obstacles for military service.
- One of the doctors in the mean time whispered to him that his state forebode no good.
- He obtained a week's permission to make his preparations.
- On the morning of 17 June 1951, he left home saying he was going to Ankara in order to correct the error in his military-service file, but on 20 June1951 the Bucharest Radio announced that Nâzım Hikmet had arrived in Rumania.
- According to later writings, Nâzım Hikmet had sailed up the Bosphorus to the Black Sea in a motorboat steered by one of his relatives, Refik Erduran. Originaly intending to reach the Bulgarian coast, he had found a Rumanian freighter and he thus gone to Rumania.
- After he proceeded to Moscow from Rumania, by decree of the Council of Ministries, Nâzım Hikmet was stripped of his Turkish citizenship on 25 July 1951.
- The police continued to spy on Münevver Hanım and his son Mehmet. They were certainly not permitted to go on foreign travel.
- Nâzım Hikmet attended a lot of international congresses and visited several countries and became a world famous poet. His writings were translated into several languages. His many books were printed.
- But he soon realised that the country where he now found himself was not the same Soviet Union that had hopefully looked toward a brilliant future.
- There was nothing in the journals about Mayakovski and nobody talked about Meyerhold or Tairov. When he inquired about his old friends, people told him they had not seen them for a long while.
- He was depressed by the erroneous and perhaps deliberate alterations in the translation of his poems.
- He was rebuked for pointing out the futility of ceaselessly repeating, especially in works of art, Stalin's meaningless and trivial sayings as if they were views worthy of exaltation.
- It is said that in order to prevent him from committing a faux pas, he was made to visit Malenkov, not Stalin.
- Nâzım Hikmet reached Moscow in June 1951. He attended the World Youth Festival with Fadayev in Berlin in August 1951.
- He went to Bulgaria in September. There he met Fahri Erdinç and a friend of his from prison, Beethoven Hasan. He visited Turkish villages, listened to people's problems and spoke Turkish.
- He went also to Vienna with Fadayev, and there attended the World Peace Congress on 1-6 December 1951.
- He met Aragon and Frédéric Joliot-Currie and also his revolutionary Chinese friend Emi Siao (Si-Ya-U) from KTHV.
- Then he went to Prag to receive the International Peace Prize.
- He started to acquire important role in the World Peace Council's activities.
- He was in Beijing to participate in the meeting of Asian Members on 25 June 1952 and then in Berlin to attend a meeting against the Korean War on 1-5 July 1952. He condemned the Turkish Government that had sent Turkish soldiers to the Korean War which provoked by American imperialism. He made many speeches against those who caused the death of Turkish soldiers in Korea.
- He went to Vienna for a peace meeting and made the opening speech on 5 October 1952.
- Proponents of peace convened again in Vienna on 12-19 December 1952. There were 1700 delegates from 83 countries in this important meeting. Frédéric Joliot-Curie, Aragon, Jean-Paul Sartre, Pablo Neruda, Diego Rivera, Arnold Zweig were among those present.
- At the end of 1952 Nâzım Hikmet became an administrator of the World Peace Council. He attended meetings in several countries, and he went to Warsaw during this period. He had good relations with the Polish. His Polish friends realised that he descended from the Borzenski family on his grandfather's side. As he did not possess citizenship to any country, they prepared a Polish passport for him. Thus, Nâzım Hikmet was accepted to Polish citizenship with the name of his grandfather as Nâzım Hikmet Borzenski.
- The actions of the World Peace Council went on continued and attracted increasingly more interest.
- There were 2000 delegates from 90 countries at the meeting of World Peace in Helsinki on 22-29 June 1955. Nâzım Hikmet spoke at this meeting as a Turkish delegate. At the end of the meeting he was elected once more to the administrating body of the World Peace Council.
- Japanese students and housewives organised a World Peace Conference in Hiroshima on 6 August 1955. It was an important meeting in observance of the 10th Anniversary of the Hiroshima Atom Bomb and it could not be seen simply as communist propaganda. 33 million signatures against nuclear research were collected all over the world. Nâzım Hikmet was acclaimed as one of the greatest poets beyond his identity as a peace delegate in this meeting.
- In 1956 he stayed eight months in Poland. This was interpreted as evincing "an instance of liberal communism" on his part. He travelled to other socialist countries from Poland and returned there. He had to travel continuously because he was one of the administrators of the World Peace Council. The Soviet Union attached importance to peace propaganda in the name of Cold War. On account of its indisputably true basis, the peace case was a cause in which Nâzım Hikmet participated sincerely. It was doubtless that he would defend peace and would do the same propaganda in his poems. He told of his thoughts in the meetings he participated in and in the speeches he made. He was seen as a poet who expressed his feelings sincerely, not as a propagandist.
- He wrote poems against wars and nuclear weapons and these poems were composed and sung by famous singers like Paul Robeson and Pete Seeger.
- Nâzım Hikmet was restless from the developments of communism in the Soviet Union and the change of power from the proletarian dictatorship to a one-man dictatorship. He was afraid of telling his thoughts and he was quiet; sometimes, under compulsion, he was talking without believing in what he said. He was telling of his uneasiness to some of his trustworthy friends but he did so with gentle words.
- For example, he told Ilya Ehrenburg that, "I have great respect for Comrade Stalin but I cannot bear to read poems that compare him with the sun. This is not only bad poetry but also bad sensibility."
- In fact, in the Soviet Union, where he was staying as a guest, it was impossible not to fear Stalin. He also retreated from the reactions of orthodox communists. His actions promoting freedom and criticism of some of the applications were attracting attention so that his close friends warned him. He was also warned by authorities a number of times. He was hearing that if he continued his undisciplined behaviour, he would be poisoned or he would die by accident.
- When Stalin died on 5 March 1953, the Authors Union wanted from the leading authors to write poems about this deplorable event.
- Nâzım Hikmet wrote a poem, too. But he did not idolise Stalin; rather, the poem emphasised the importance of the union of the people and it mentioned him as a hero in the revolution among Marx, Engels and Lenin.
- When, in the 20th Congress in March 1956, Krushchev made incredible explanations about the murders Stalin had committed, Nâzım Hikmet wrote his poem entitled "Yirminci Kongre" (The Twentieth Congress) in which he evaluated this event as the return of Lenin.
- He came down with pneumonia in September 1956. He rested in the Yasenik Sanatorium in Czechoslovakia from 3 November 1956 to 27 July 1957.
- After 1957, he began to travel to the eastern countries of the Soviet Union under the auspices of the Authors Union. There were communities in the east that spoke Turkish. Nâzım Hikmet made real friends there and he was shaken by what he saw and heard in Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan, and Kazakhstan.
- His play entitled İvanİIvanoviç Var mıydı Yok muydu (Did Ivan Ivanovich Exist or Not), which entailed heavy criticism of the Stalin period, was staged at the Theatre of Satire in Moscow and was prohibited after opening night. This event upset Nâzım Hikmet. He went into a depression. He even thought of committing suicide. The pressure of the Stalin period was still felt in Moscow and the orthodox communists intended to obstruct the liberal communists. But the play was staged in the other theatres in Riga, Czechoslovakia and Bulgaria.
- Nâzım Hikmet spent May 1958 with the Dinos in Paris which was the city Münevver Andaç had spent time in her youth. He was writing poems addressing her. He was calling her "Gülüm," as in the poems he wrote when he was in jail. And he was answering the question of "Whom did you see in Paris" as "the maidenhood of my 'Mimi'."
- However, he was experiencing a new love storm starting from the end of the year 1955. He had fallen in love with a young woman named Vera Tulyakova and came to Paris, leaving her in Moscow. When he was writing "Paris without you," it was not easy to understand who it was that he missed.
- Nâzım Hikmet went to Leipzig on June 1958 and the Turks who were working at 'Our Radio'. Meeting up with people whom he knew from Turkey lightened the depth of the suffering of his homesickness. Seven years had passed since he had left Münevver and his son in Istanbul and gone abroad. His son was growing up in the photographs. Meeting with friends from home was like meeting with them.
- His ardent desire for his wife, since June 1951 when he left Turkey, was not an obstacle for him to establish relationships with other women. In 1952, he stayed for three months in the Barvikha Sanatorium because of the pains in his chest. He felt an inclination for a young doctor who had fallen in love with him. Her name was Galina Grigoryevna Kolesnikova. After he left the hospital, they decided to live together. Dr. Galina was assigned to be the special doctor of the poet with the approval of the Authors Union.
- This special doctor was continuously attended Nâzım Hikmet; she was managing his home, giving his medicine, monitoring his food, determining his rest and travelling with him. The poet pointed out on several occasions that it was Dr. Galina's close interest that had prevented him from dying a number of times. Dr. Galina knew that he was married and loved his wife. She was ready to meet Münevver Andaç. If one day this meeting would indeed occur, she would leave the poet to his wife. But a different event occurred instead.
- Through the end of 1955, Valentina Brumberg of the Soyuz Multifilm Institute came to get information about Albanian costumes. She was accompanied by a young woman assistant named Vera Tulyakova.
- The event that was experienced in Bursa in 1948 was repeated again, immediately. The poet fell in love for the "first time" in his life. But this time, he would have learned a year later that the young woman with whom he had fallen in love was married and had a daughter.
- He began frequently to go the Soyuz Multifilm Institute in order to give information about Albanian costumes, but with chocolates and flowers in his hand. He was six years older than the father (who had died in the war) of the young woman he was in love with. The relationship, which seemed to be a joke at the beginning, was getting more serious by the day.
- Because of acute pneumonia, in 1956, Nâzım Hikmet had to stay away from Moscow for an extended period.
- He was thinking of Moscow while he was waiting to regain his health in the Yasenik Sanatorium in Czechoslovakia from 3 November 1956 to 27 July 1957. The day they separated, Vera Tulyakova said to him that she did not want to continue this relationship and they must end it; but just the opposite would happen.
- When they met in Moscow on 27 July 1957, they began work on the script of Sevdalı Bulut (The Cloud in Love). When the script was accepted, they continued to work together, this time to shoot the movie. But Nâzım Hikmet had to leave Moscow because of impending travels. He stayed in Baku for a month at the end of 1957. He was in Warsaw from January to April in 1958, in Paris in May, in Leipzig in June of the same year.
When he returned to Moscow at the end of August, he offered Vera Tulyakova to write a play together. The writing of the play continued through 1959 and in the beginning of 1960, the play was staged at the Yermalova Theatre. At this point, they had already decided to live together. Since he was not married to Münevver Andaç in legal terms, there was not any procedure for divorce. He signed over his dacha in Peredelkino, his 1957 make Volga automobile, his furniture, television set, radio, tape recorder, books and pictures to Dr. Galina with whom he had now been living together for eight years; the papers were signed at the notary. He left himself only his apartment in Moscow. They went to Baku with Vera Tulyakova and they stayed for three months in Kislovodsk which was a vacation centre on the north of the Caucasus. Nâzım Hikmet was happy but he was also uneasy because of the fear of losing this happiness at any time. He wanted to marry and thus bind to himself the young woman of whom he was intensely jealous. Otherwise, his fits of jealousy would know no end. Vera Tulyakova separated from her husband a while after they returned to Moscow but she had to yield custody of their daughter with her husband. The young woman married Nâzım on 18 November 1960.- He wasn't sure about what to feel concerning Münevver Andaç and Mehmet. What set an example were the beginning lines he wrote for "İki Sevda" (Two Loves) while they were working together with Vera Tulyakova knee to knee: "Bir Gönülde iki sevda olmaz, yalan olabilir."
- When he went to Paris for the second time, his wife Vera was also with him. This trip was like a honeymoon. They stayed in Paris for forty days. Nâzım Hikmet went to Cuba alone to give the Peace Prize to Fidel Castro in the name of the World Peace Committee.
- Before leaving Paris, he met Joyce Salvadori Lussu who was a delegate of the Peace Committee from Italy. He had made the acquaintance of Lussu in the Peace Meeting in Stockholm in 1958. She admired his poetry but she did not know of Piraye and Vera and she assumed that he was writing those poems for his wife who was forbidden to leave Turkey. When she went to Istanbul in 1960, she found the opportunity to meet Münevver Andaç. She stayed as a guest in her house and learned her struggle to earn a living on her own, with her two children, and thus decided to help her escape from Turkey with her children.
- Because positive response was not forthcoming from the Italian Communist party, Lussu began to look for other ways. She developed some plans on her own, and was thinking of beginning to act around the time when she met up with Nâzım again. She told Nâzım that she was going to help his wife and children escape from Turkey. Nâzım was pleased but he could not believe it.
- A rich businessmen, Carlo Gulluni, sailed on his yacht between the Turkish ports on the Aegean coast. He was spending much money, just like a wealthy tourist. At the end, he anchored in Ayvalık. At Ayvalık, Joyce Lussi left the yacht and flew to Istanbul. She managed to bring Münevver Andaç and her two children to Ayvalık by eluding the policemen waiting in a jeep across the street from their house. As soon as they arrived, the yacht sailed towards the Island of Lesbos in Greece. They had a big sea accident in the dark, but Greek fishermen saved them and they arrived in Athens.
- Münevver Andaç, Renan, and Mehmet were in Poland at the beginning of August.
- Nâzım Hikmet had newly returned from Cuba.
- Their meeting in Warsaw was not sincere. Nâzım did not meet them at the airport. He came to the restaurant of the hotel the day after their arrival. Münevver knew of the other woman. Nâzım had written to her that he was married. But given the circumstances, she found it more convenient to act as if she had just found out that the man she still thought of as her husband was married to another woman. In the more recent phase of their correspondence, they had some unpleasant moments. Münevver was also aware that her husband had lived with a woman doctor in Moscow for years.
- Nâzım, on the other hand, had been warned by a letter that his wife had been unfaithful to him, and this information had eased his conscience. Thus Münevver's escapade became for him the natural rationale to grip on. Just as he had when he was leaving Piraye, he was feeling guilty on account of both his life and his poems.
- His new wife Vera was very upset at all of these events. She did not want to lose Nâzım.
- Nâzım knew that he would have trouble with these two women if he did not manage to keep them away from each other. He entrusted Münevver and her children and his son Mehmet, whom he had missed for years, to his Polish friends' care and decided not to take them to Moscow. An apartment was rented and furniture was bought. A teaching job was found for Münevver Andaç at the Faculty of Eastern Languages.
- Nâzım Hikmet was in Berlin in September 1961. In his "Autobiography," written on the 11th of the same month, he said "sevdiğim kadınları deli gibi kıskandım/şu kadarcık haset etmedim Şarlo'ya bile/aldattım kadınlarımı/konuşmadım arkasından dostlarımın."
- A Soviet Union passport was given to Nâzım Hikmet in January 1962 through the intervention of Krushchev. Nâzım and Vera went to Egypt in order to participate in the congress of the Asian and African Authors Union in February. Chinese delegates objected to Nâzım Hikmet's participation as a Turkish delegate because of his lack of a Turkish passport. Nâzım delivered a long speech telling how he was related to Turkey by his language and very existence. He received standing applause and this speech procured his election as the head of the Congress.
- Nâzım Hikmet, although his health was getting worse every day, did not abstain from participating in the meetings in Prague, Berlin, Leipzig and Bucharest in 1962.
- Nâzım and Vera went to Italy for travel and rest in November 1962. They visited Milan, Florence and Rome. They proceeded to Paris to welcome the new year with the Dinos. Turkish people, Turkish food and the Turkish language seemed as means of relaxation and purification for the poet. He made his wife happy, dazzling her with the spectacle of shopping in the consumer societies.
- They returned to Moscow on 4 January 1962.
- Nâzım Hikmet participated in the meeting of Asian and African Authors in Tanganyika in February of 1963.
- He was in Berlin in March and April.
- After he returned to Moscow at the end of April, he wrote the poem named "Cenaze Merasimim" (My Funeral Rite). While their apartment was cleaned and painted, they stayed in a dacha in Staraya Ruza.
- A while after they returned from Staraya Ruza, Nâzım Hikmet died of a heart attack at his house in Moscow on the morning of 3 June 1963.
- He was buried in the Novodeviciy Cemetery with a ceremony held by the Authors Union.
- TURKCESİ......
- Nâzım Hikmet 20 Kasım 1901'de Selanik'te doğdu (aile çevresinde 40 gün için bir yaş büyük görünmesin diye bu tarih 15 Ocak 1902 olarak anılmış, kendisi de bunu benimsemiştir), 3 Haziran 1963'te Moskova'da öldü.
- Baba tarafından dedesi Nâzım Paşa valiliklerde bulunmuş, özgürlükçü, şairliği olan bir kişiydi. Mevlevi tarikatındandı. Anayasacı Mithat Paşanın yakın arkadaşıydı. Babası Hikmet Bey ise Mekteb-i Sultani (sonradan Galatasaray Lisesi) mezunu, önce ticaret yaşamını denemiş, başaramayınca Kalem-i Ecnebiye'ye (dışişleri) bağlanmış bir memurdu.
- Dilci, eğitimci Enver Paşa'nın kızı olan annesi Celile Hanım, Fransızca konuşan, piyano çalan, ressam denecek kadar iyi resim yapan bir kadındı.
- Nâzım Hikmet'in eğitiminde dönemin ileri düşüncelerine sahip aile çevresinin büyük etkisi oldu. Bir yıl kadar, Fransızca öğretim yapan bir okulda, sonra Göztepe'deki Numune Mektebi'nde (Taşmektep) okudu. İlkokulu bitirince, arkadaşı Vâlâ Nureddin'le birlikte Mekteb-i Sultani'nin hazırlık sınıfına yazıldı. Ertesi yıl ailesinin paraca sıkıntıya düşmesi yüzünden bu masraflı okuldan alınarak Nişantaşı Sultanisi'ne verildi.
- Bu arada dedesi Nâzım Paşa'nın etkisiyle şiirler de yazmaya başlamıştı. Bir aile toplantısında denizciler için yazdığı bir kahramanlık şiirini dinleyen Bahriye Nazırı Cemal Paşa çok etkilenerek bu yetenekli gencin Heybeliada Bahriye Mektebi'ne geçmesini istedi, aileden olumlu karşılık alınca da bu okula girmesine yardım etti.
- Nâzım Hikmet 1917'de girdiği Heybeliada Bahriye Mektebi'ni 1919'da bitirip Hamidiye kruvazörüne stajyer güverte subayı olarak atandı. Aynı yılın kışında son sınıftayken geçirdiği zatülcenp hastalığı tekrarladı. Aile dostu olan Deniz Hastanesi Başhekimi Hakkı Şinasi Paşanın gözetiminde iki ay süren bir sağaltım döneminden sonra, kendisine iki ay da evde dinlenme izni verildi. Bu süre sonunda da toparlanamadığı, deniz subayı olarak görev yapabilecek sağlık durumuna kavuşamadığı görülünce, 17 Mayıs 1920'de, Sağlık Kurulu raporuyla, askerlikten çürüğe çıkarıldı.
- Bu arada hececi şairler arasında genç bir ses olarak oldukça ünlenmişti. Bahriye Mektebi'nde tarih ve edebiyat öğretmeni olan, ayrıca aile dostu olarak evlerine de gelip giden Yahya Kemal'e büyük hayranlık duyuyor, yazdığı şiirleri gösterip eleştirilerini alıyordu. 1920'de "Alemdar" gazetesinin açtığı bir yarışmada ünlü şairlerden oluşan seçici kurul birincilik ödülünü ona vermiş, Faruk Nafiz, Yusuf Ziya, Orhan Seyfi gibi genç ustalar ondan sevgiyle söz eder olmuşlardı.
- İstanbul işgal altındaydı ve Nâzım Hikmet coşkun bir vatan sevgisini yansıtan direniş şiirleri yazıyordu. 1920'nin son günlerinde yazdığı "Gençlik" adlı şiiri gençleri ülkenin kurtuluşu için savaşmaya çağırmaktaydı.
- 1 Ocak 1921'de ise Mustafa Kemal'e silah ve cephane kaçıran gizli bir örgütün yardımıyla dört şair, Faruk Nafiz, Yusuf Ziya, Nâzım Hikmet, Vâlâ Nureddin, Sirkeci'den kalkan Yeni Dünya vapuruna gizlice bindiler. İnebolu'ya varınca, Ankara'ya geçebilmek için beş altı gün, izin ve yol parası beklemeleri gerekti. Ama Ankara'dan yalnız Nâzım Hikmet ile Vâlâ Nureddin'e izin çıktı.
- İnebolu'da geçirdikleri günlerde, Anadolu'ya geçmek üzere, onlar gibi izin bekleyen, Almanya'dan gelme genç öğrencilerle tanışmışlardı. Aralarında Sadık Ahi (sonradan Mehmet Eti adıyla CHP milletvekili), Vehbi (Prof. Vehbi Sarıdal), Nafi Atuf (Kansu, sonradan CHP genel sekreteri) gibi kimseler de bulunan bu öğrenciler Spartakistler olarak anılıyor, sosyalizmi savunuyor, Türkiye'nin Misak-ı Milli sınırlarını ilk tanıyan ülke olarak Sovyetler Birliği'nden övgüyle söz ediyorlardı. Bunlar Nâzım Hikmet ile Vâlâ Nureddin için yepyeni bilgilerdi.
Ankara'ya vardıklarında kendilerine verilen ilk görev İstanbul gençliğini milli mücadeleye çağıran bir şiir yazmak oldu. Üç gün içinde yazıp bitirdikleri bu üç sayfadan uzun şiir Matbuat Müdürlüğü'nce, 1921 martında 11,5 x 18 cm boyutlarında dört sayfa olarak, on bin adet bastırılıp dağıtıldı. Şiirin yankıları o kadar büyük oldu ki, Millet Meclisi üyeleri böyle güçlü bir çağrının doğurabileceği sorunların nasıl çözüleceğini tartışmak gereğini duydular. Matbuat müdürü Muhittin Birgen şiiri yayımlayıp dağıttığı için olumsuz eleştiriler aldı. İstanbullu gençler Ankara'yı doldururlarsa onlara nerede, nasıl iş bulunacağı önemli bir sorundu. Meclis'te sorguya çekilmekten tedirgin olan Muhittin Birgen bir daha böyle bir duruma düşmemek için, Nâzım Hikmet ile Vâlâ Nureddin'i Maarif Vekâleti'ne devretmeye karar verdi.- Bu arada Celile Hanım'ın uzaktan akrabası olan İsmail Fazıl Paşa, yazdıkları şiirle ortalığı karıştıran bu iki yetenekli şairi Meclis'e çağırarak Mustafa Kemal Paşaya takdim etti.
- Mustafa Kemal'in kendilerine söylediklerini Vâlâ Nureddin Bu Dünyadan Nâzım Geçti adlı kitabında şöyle aktarıyor :
- "Basmakalıp laflara ihtiyaç duymaksızın, Mustafa Kemal, bizim için çok önemli bir sadede girdi :
- "- Bazı genç şairler modern olsun diye mevzusuz şiir yazmak yoluna sapıyorlar. Size tavsiye ederim, gayeli şiirler yazınız, dedi.
- "Daha da konuşacaktı. Fakat aceleyle yanına bir iki kişi yaklaştı. Bir telgraf getirdiler. Paşa göz atınca telgrafla ilgilendi. Eliyle selamlayıp bizden uzaklaştı."
- Kısa bir süre sonra öğretmen olarak Bolu'ya atandılar.
- Bolu'da Ağır Ceza Mahkemesi reis vekili Ziya Hilmi, eşrafın, din adamlarının daha baştan benimsemedikleri, kalpak giyen, camiye gitmeyen bu iki genç öğretmeni korudu. Bilgili bir kişi olan Ziya Hilmi onlara Fransız Devrimi'ni anlatıyor, Lenin'den, Kautsky'den söz ediyor, Sovyetler Birliği'ni görmek istediğini söylüyordu.
- Tutucu çevrelerin baskısına, gizli polis örgütünün güvensizlik belirten davranışları da eklenince, Bolu'da barınamayacaklarını anlayan Nâzım Hikmet ile Vâlâ Nureddin, iyi bir öğrenim görmek, dünyada olup bitenleri anlamak için Paris'e mi, Berlin'e mi, Moskova'ya mı gitsek diye düşünürlerken, Ziya Hilmi'nin etkisiyle, Moskova'ya gitmeye karar verdiler. 1921 ağustosunda Bolu'dan ayrılıp doğuda, Kâzım Karabekir Paşanın yanında öğretmenlik etmeye gidiyormuş gibi davranarak, vapurla Zonguldak'tan Trabzon'a geçtiler, oradan da gene vapurla 30 Eylül 1921'de Batum'a vardılar.
- Böylece Sovyetler Birliği'ne ayak basan, yirmi yaşın eşiğindeki iki genç şair Moskova'ya giderek Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi'ne (KUTV) yazıldılar.
- Nâzım Hikmet serbest müstezatı, Fransız şiirinin serbest ölçüsünü biliyordu. Batum'da "İzvestiya" gazetesinde gördüğü, büyük bir olasılıkla Mayakovski'nin yazdığı bir şiirin uzunlu kısalı dizelerine, merdivenli istifine ilgi duymuş, ama Rusça bilmediği için içeriğini anlayamamıştı. Moskova'ya giderken geçtikleri açlık bölgelerinde gözlediklerinin etkisiyle yazmaya giriştiği "Açların Gözbebekleri"ni hece ölçüsüne sokamadığını görünce, "İzvestiya"daki şiirin biçimsel çağrışımlarından güç alarak, daha serbest yazmayı denedi. Ortaya yer yer hece kalıplarıyla kurulmuş olsa da, kurallara uymayan, serbest bir ölçü çıktı.
- İçine girdiği yeni dünyanın düşünce, duygu yükü altında, bu serbest ölçüyle yazdığı şiirler birbirini izledi. Rusça öğrenince, devrimci bir ortamda geçmişin bütün değerlerini hiçe sayarak yazan genç Sovyet şairlerini okumaya başladı. Bunlar İtalya'da Marinetti'nin başlattığı Gelecekçilik (Fütürizm) akımının etki alanında yazan, geçmişi yadsıyarak her şeyi gelecekte gören devrimci şairlerdi.
- Bu dönemde yazdığı şiirlerin bazılarını 1923'te "Yeni Hayat", "Aydınlık" gibi dergilere göndererek yayımlatan Nâzım Hikmet, üniversiteyi bitirince ülkesine dönmek istedi. 1924 ekiminde, çıkışında olduğu gibi, gene gizlice sınırdan geçerek Türkiye'ye geldi. "Aydınlık" dergisinde çalışmaya başladı.
- İstanbul'da polisçe izlendiğini anlayınca, bir basımevi kurmak için İzmir'e geçti. Böylece gözlerden de uzaklaşmış oluyordu. 1925 şubatında Şeyh Sait İsyanı'nın başlaması üzerine, 4 Mart 1925'te Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarıldı. Bazı gazeteler, dergiler kapatıldığı gibi, 1 Mayıs 1925'te yayımlanan bir bildirge dolayısıyla "Aydınlık" dergisi çevresindeki yazarların çoğu da tutuklandılar. Ankara'da İstiklal Mahkemesi'ndeki dava 12 Ağustos 1925'te sonuçlandığında Nâzım'ın da gıyaben 15 yıla mahkûm edildiği görüldü.
- Bunun üzerine Nâzım Hikmet saklanmakta olduğu İzmir'den haziran ayı ortalarında İstanbul'a gelerek gizlice yurt dışına çıkıp yeniden Sovyetler Birliği'ne gitti.
- Cezasının 1926'da Cumhuriyet Bayramı nedeniyle çıkarılan af kapsamına girdiğini öğrenince, resmen yurda dönebilmek için pasaport isteğiyle hemen Türk Elçiliği'ne başvurdu.
- Tekrar tekrar yaptığı başvurulara olumlu karşılık alamadı. Bu arada 28 Eylül 1927'de İstanbul'da dağıtılan bildiriler yüzünden açılan bir davada gizli parti üyesi olmak suçlamasıyla, gene gıyaben 3 ay hapse mahkûm edildi.
- Bir buçuk yıl kadar bekledikten sonra Elçilik'ten olumlu bir karşılık alamayacağını kesinlikle anlayınca, 1928'de Bakû'da ilk şiir kitabı Güneşi İçenlerin Türküsü'nü yayımlattı.
- Aynı yılın temmuz ayında da, gıyaben aldığı mahkûmiyetlerden temize çıkmak için, gizlice sınırı geçerek Kafkasya'dan Türkiye'ye girdi. Arkadaşı Laz İsmail'le Hopa'da yakalandıklarında üstlerinde sahte pasaportlar vardı. Sınırı izinsiz, üstelik de sahte pasaportlarla geçmek suçuyla Savcı'nın karşısına çıkarıldılar.
- İki arkadaş yargılanmak üzere Rize'ye gönderilmeden önce Hopa Cezaevi'nde iki ay beklediler. Güneşsiz, havasız, karanlık bir koğuşta, nerdeyse hepsi köylü olan tutuklularla birlikte yatıp kalktılar. İki arkadaşın yargılanmak üzere Hopa'dan Rize'ye gönderilmeleri tutukluluklarının sona ermesini sağladı. Pasaportsuz sınır geçme suçunun cezası üç gün hapisti. Fazlasıyla içerde kaldıkları için serbest bırakılmaları gerekiyordu.
- Ama başka bir suçtan cezaları bulunup bulunmadığını araştırmak için yapılması gereken yazışmalar uzun süreceğinden, mevcutlu olarak Ankara'ya gönderilmelerine karar verildi.
- 4 Ekim 1928'de kelepçeli olarak İstanbul'a getirilişleri gazetelerde eleştirilere yol açtı. İstanbul'da çıkarıldıkları mahkeme, bütün suçlamaların birleştirilerek ele alınması için, iki arkadaşın Ankara'ya gönderilmelerini uygun gördü.
- Basın yapılan onur kırıcı uygulamayı açıkça eleştirmeye başlamıştı. Bir bağışlama yasası çıkarılmış, siyasal tutuklular salıverilmişken, onların böyle bileklerinde kelepçeyle oradan oraya dolaştırılmaları kınanıyordu.
- Ama yazılanların bir yararı olmadı. 14 Ekim 1928'de Nâzım ile Laz İsmail, Ankara'ya gene bileklerinde kelepçeleri, arkalarında jandarmalarıyla gittiler. Hemen sorgulanıp tutuklandılar.
- Önceki yargılanmalarından gerekli bilgilerin, belgelerin toplanması biraz sürdü. Ancak 4 Kasım 1928'de başlayan duruşmaları 23 Aralık 1928'de sona erdi.
- Ankara Ağır Ceza Mahkemesi, Nâzım Hikmet'in İstiklal Mahkemesi'nce verilip bağışlama yasasıyla kaldırılan 15 yıllık cezasına dayanak olan belgeleri ele alarak nerdeyse yeni bir yargılama yaptı.
- Sonuçta tutuklanma tarihlerine göre, ikisinin de önceki sonraki, bağışlanmış bağışlanmamış bütün cezalardan kurtuldukları anlaşıldı. Böylece, serbest bırakılmalarına, yüzlerine karşı, oy birliğiyle karar verildi.
- Ankara'daki dostları, başta Şevket Süreyya Aydemir olmak üzere, şairliğine inanan aydınlar, onun Halkevi'nde çalışmasını, Halk şiiriyle ilgilenmesini, Anadolu'yu dolaşmasını istiyorlardı. Ama Nâzım Hikmet bu gibi önerileri benimsemeyerek İstanbul'da Zekeriya Sertel'in çıkardığı "Resimli Ay" dergisinin yazı kadrosuna katıldı.
- Bir yandan şiirlerini yayımlıyor, bir yandan da edebiyatın yerleşmiş değerlerine karşı sert çıkışlar yapıyordu. "Putları Yıkıyoruz" başlığı altında 1929 ortalarında başlattığı yazı dizisinde Abdülhak Hâmit, Mehmet Emin gibi şairlere yönelttiği saldırılar basında büyük yankılar uyandırdı.
- Aynı yılın mayıs ayında yayımlanan 835 Satır adlı kitabı ise büyük bir ilgiyle karşılandı. Bunu gene o yıl çıkan Jokond ile Si-Ya-U , ertesi yıl çıkan Varan 3; 1+1=1 adlı kitapları izledi.
- Temmuz 1930'da "Salkımsöğüt" ile "Bahri Hazer" şiirleri şairin kendi sesiyle Columbia firmasınca plağa alındı. Yirmi günde tükenen bu plağın kahveler, lokantalar gibi halka açık yerlerde çalınmaya başlandığı görülünce, polisin duruma el koyup bazı uyarılara girişmesi sonucu firma plağın yeni basımlarını yapmaktan vazgeçti.
- 1 Mayıs 1931 günü bir sivil polisin getirdiği çağrıyla, ertesi gün Sorgu Yargıçlığı'nda sorgulanması yapıldı. İçişleri Bakanlığı'nın emri doğrultusunda, ilk beş kitabındaki şiirlerinde "bir zümrenin başka zümreler üzerinde hakimiyetini temin etmek gayesiyle halkı suça teşvik ettiği" savıyla mahkemeye verildi.
- 6 Mayıs 1931 Çarşamba günü saat 15'te, 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde, Türk Ceza Yasası'nın 311 ile 312. maddelerine dayanarak başlayan mahkemeye, Nâzım Hikmet koyu renk bir giysi, çizgili boyunbağı, elinde fötr şapkayla gelmişti. Az sonra Avukatı İrfan Emin Bey de (Kösemihaloğlu) yanında yerini aldı. Küçük mahkeme odası üniversite öğrencileri, genç şairler, şapkalı bayanlarla tıklım tıklım doluydu.
- Sorgulanmasının bir yerinde Nâzım Hikmet şöyle dedi :
- "İddianamede beş altı noktadan suçlama var. Bunların başında benim komünist olduğumu ilan etmekliğim suç sayılmaktadır. Evet, ben komünistim, bu muhakkaktır. Komünist şairim ve daha esaslı komünist olmaya çalışıyorum. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu mucibince ben komünist şair olmakla cürüm işlemiş olmam. Komünistlik bir tarz-ı telakkidir. Diğer iktisadi ve siyasi meslekler nasıl cürüm değilse, komünist mefkûresi de cürüm değildir. Benim bir sınıf halkı diğeri aleyhine tahrik ettiğim iddiası söz konusu değildir."
- Bundan sonra yapıtlarını tek tek ele alıp yazılış amaçlarını açıklayan şair, bir yerde, kendisini Batının emperyalist ülkelerinin mahkemeye vermesi gerektiğini, bir yerde de, Türkiye'de ekonomik sıkıntı olduğunu rakamlarla açıklayan Ticaret Odası Dergisi'ne değinerek, halkın durumundan söz etmek suç ise, ekonomi bilimini ortadan kaldırmak gerektiğini söyledi.
- Sorgulama bitince, Savcı esas hakkında görüşünü bildirerek,
- "Müdafaasına nazaran suç için araştırılan kanuni unsur ve şeraiti göremiyoruz, beraatini talep ederim," dedi.
- Avukat İrfan Emin Bey ise coşkulu, uzun bir savunma yaptı. Türkiye'nin emperyalizme karşı verdiği savaşa da değindiği konuşmasını,
- "İddia makamının talebine katılarak beraatimizi talep ederiz," diye bitirdi.
- Yargıçlar dosyayı incelemek için on dakika ara vererek içeri çekildiler. Mahkeme salonunda aklanma kararı bekleniyordu. Ama öyle olmadı, duruşma 10 Mayıs 1931 Pazar günü sabahına ertelendi.
- Kimilerinde kuşku uyandıran bu erteleme ilgiyi büsbütün artırmış, pazar sabahı gelen dinleyiciler salona sığmayıp koridora taşmışlardı. Karar oybirliğiyle aklanma olarak okununca, büyük bir alkış koptu.
- 1932'de Nâzım Hikmet'in Benerci Kendini Niçin Öldürdü adlı şiir kitabı basıldığı gibi, 1931-32 sezonunda Kafatası, 1932-33 sezonunda Bir Ölü Evi adlı oyunları da Darülbedayi'de (sonradan İstanbul Şehir Tiyatrosu) sahneye kondu.
- Benerci Kendini Niçin Öldürdü?'de Sühulet Kütüpanesi'nce yakında yayımlanacağı duyurulan Gece Gelen Telgraf nedense 1933 yılı başında Muallim Ahmet Halit Kütüphanesi'nce yayımlandı. Kitabın kapağı ile üçüncü sayfasında 1932 tarihi vardı, ama sondaki beş şiirin altına 1933 tarihi konmuştu. Anlaşılan bu kitap basıma hazırlanırken birtakım tedirginlikler yaşanmıştı.
- Gece Gelen Telgraf yayımlandıktan bir süre sonra iki dava açıldı. Birini 5 Mart 1933'te kitabı toplatan İstanbul Cumhuriyet Savcılığı, "halkı rejim aleyhine kışkırtmak"tan, sırasıyla yazar Nâzım Hikmet'e, yayımcı Ahmet Halit'e, basımevi sahibi Ali Beye karşı; öbürünü ise, 9 Mayıs 1933'te, yapıtta yer alan "Hiciv Vadisinde Bir Tecrübei Kalemiye" adlı yergide "kendisine ve pederine hakaret ettiği" gerekçesiyle Süreyya Paşa, Nâzım Hikmet'e karşı açmışlardı.
- Oysa şair Gece Gelen Telgraf toplandıktan iki hafta kadar sonra, 22 Mart 1933'te, gizli örgüt kurmak, üç kentte, İstanbul, Bursa, Adana'da, duvarlara devrim bildirileri yapıştırarak, kitapçıklar dağıtarak komünizm propagandası yapmaktan tutuklanmış, bir süre İstanbul'da sorgulanmış, bu arada öbür davalarının duruşmalarında bulunmuş, ama arkasından, yargılanmak üzere, 1 Haziran 1933'te, Bursa'ya gönderilmişti.
- İdam talebiyle başlayan dava 31 Ocak 1934'te 5 yıl hapis kararıyla son buldu. Temyiz bu kararı bozduysa da Bursa Mahkemesi 4 yıla indirerek hapis kararında direndi.
Cumhuriyet'in onuncu yılında çıkarılmış olan bağışlama yasasıyla bu cezanın 3 yılı indirilince geriye bir yıl kalıyordu. Oysa Nâzım Hikmet bir buçuk yıldır tutukluydu. Böylece 6 ay alacaklı olarak cezaevinden çıkıp İstanbul'a geldi.- 1930'da tanışıp 1931'de evlenmeye karar verdiği halde kovuşturmalar, tutuklamalar yüzünden buna olanak bulamadığı Piraye Altınoğlu ile 31 Ocak 1935'te evlendi.
- Nâzım daha önce de Sovyetler Birliği'nde iki kez evlenmişti : Birincisi orada görevli bir Türk ailesinin kızı olan Nüzhet Hanım ile kısa bir evlilikti, ikincisi ise bir Rus kızı olan Dr. Lena ile memleket hasreti yüzünden sona eren bir evlilik...
- Piraye Altınoğlu'nun ise ilk kocasından iki çocuğu vardı. Bu evlilikle Nâzım Hikmet dört kişilik bir ailenin sorumluluğunu yüklenmiş oluyordu.
- Geçimini sağlamak için "Akşam" gazetesinde Orhan Selim takma adıyla fıkralar yazmaya başladı. Gene takma adlarla gazetelerde tefrika edilmek üzere romanlar yazdı.
- Bir yandan da İpek Film Stüdyosu'nda senaryo yazarlığı, dublaj yönetmenliği, film yönetmenliği gibi çeşitli işler yapmaktaydı.
- 1935'te Taranta Babu'ya Mektuplar adlı şiir kitabını yayımladı, Unutulan Adam adlı oyunu Darülbedayi'de sahneye kondu.
- 1936'da Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı adlı şiir kitabı ile Alman Faşizmi ve Irkçılığı adlı çeviri derlemesi yayımlandı.
- II. Dünya Savaşı öncesinde sağcı ve solcu yazarlar arasındaki gerginlik son haddine varmıştı. Basın organlarında karşılıklı suçlamalar birbirini izliyordu. 1936 sonunda bildiri dağıtmak suçlamasıyla on iki kişiyle birlikte gene tutuklanan Nâzım Hikmet, 1937 nisanında duruşmaların tutuksuz yapılmasına karar verilmesi üzerine serbest bırakıldı. Bu davadan beraat etmesinden kısa bir süre sonra ise, İpek Sineması'nda resmi giysili bir Harp Okulu öğrencisinin kendisiyle konuşmaya çalışması üzerine, bir provokasyonla karşı karşıya olduğuna kesinlikle inanan şair, Emniyet Birinci Şube'ye telefon ederek : "Yapmayın, ben burda çocuklarımın ekmek parası için didinip duruyorum, siz hâlâ benim peşimdesiniz!" gibi sözler etti.
- Aynı öğrenci bir süre sonra evine geldi. Birtakım sorular soran bu genci şair ayaküstü verdiği CHP politikasına uygun yanıtlarla başından savdı.
- 17 Ocak 1938 gecesi akrabası olan Celâleddin Ezine'nin evinde otururlarken gelen polislerce tutuklanıp kısa bir süre İstanbul Tevkifhanesi'nde bekletildikten sonra, Nâzım Hikmet Ankara'ya Harp Okulu Komutanlığı Askeri Mahkemesi'ne gönderildi. Kesinlikle beraat edeceğini umduğu bu dava, 29 Mart 1938'de "askeri kişileri üstlerine karşı isyana teşvik" suçuyla 15 yıl ağır hapse mahkûm edilmesiyle sonuçlandı. 28 Mayıs 1938'de temyiz bu cezayı onayladıktan sonra, Ankara Cezaevi'nden alınarak İstanbul'da Sultanahmet Cezaevi'ne getirildi, kısa bir süre sonra da, haziran ayı sonlarına doğru, Donanma Komutanlığı'ndan gelen görevliler onu alıp kelepçeli olarak Köprü Kadıköy iskelesinden bir motorla Adalar açığında bekleyen Erkin gemisine götürdüler. Önce bir ayakyoluna, sonra sintine ambarına kapatıldı.
- Bu kez de Donanma Komutanlığı Askeri Mahkemesi'nde yargılanacaktı. 10 Ağustos 1938 günü başlayan davada, on dokuz gün sonra, 29 Ağustos 1938'de, "askeri isyana teşvik"ten, 20 yıl ağır hapse mahkûm oldu. İki cezası birleştirilince 35 yıl tutuyordu. Mahkeme bunu çeşitli gerekçelerle 28 yıl 4 aya indirerek karara bağladı.
- 29 Aralık 1938'de, Askeri Yargıtay'dan gelen onay, son umutları da boşa çıkardı.
- 1 Eylül 1938'de İstanbul Tevkifhanesi'ne, 1940 şubatında Çankırı Cezaevi'ne, aynı yıl aralık ayında da Bursa Cezaevi'ne gönderildi.
- Bu cezaevlerinde toplam 12 yıl kalan Nâzım Hikmet yayımlama olanağı bulunmadığı halde sürekli olarak şiir yazdı.
- Cezaevlerinde tanıştığı, Türk halkının güç koşullar altında yaşayan, yoksul, acılı kişileriyle dostluklar kurdu. Dört Hapisaneden; Kuvâyi Milliye; Piraye İçin Yazılmış Saat 21-22 Şiirleri; Piraye'ye Rubailer; Memleketimden İnsan Manzaraları; Ferhad ile Şirin; Yusuf ile Menofis gibi yapıtlarını bu insanlara okuyup eleştirilerini aldı.
- İkinci Dünya Savaşı sona erince, 1946 başlarında, siyasal havanın görece yumuşadığı düşüncesiyle, suçsuz olduğunu belirterek, yapılan "adli hata"nın düzeltilmesi için, daha önce de birkaç kez yaptığı gibi, Büyük Millet Meclisi'ne bir dilekçe ile başvurduysa da bundan bir sonuç elde edemedi.
- 1949 ortalarına doğru Ahmet Emin Yalman'ın "Vatan" gazetesinde yazdığı bir dizi yazı ve gazetenin avukatı Mehmet Ali Sebük'e yaptırdığı on yazıdan oluşan bir inceleme sonucunda, kamuoyunda Nâzım Hikmet'in bir "adli hata" yüzünden cezaevinde olduğu görüşü ağırlık kazandı. Ankara'da avukatlar, İstanbul'da aydınlar topluca imzaladıkları dilekçelerle cumhurbaşkanına başvurdular. Yurt dışında da sanatçıların, hukukçuların öncülüğü ile benzer girişimler yapıldı. Bu arada Birleşmiş Milletler Örgütü'nün danışma organlarından olan Uluslararası Hukukçular Derneği 9 Şubat 1950'de Nâzım Hikmet'in serbest bırakılması dileğiyle Büyük Millet Meclisi başkanına, milli savunma ve adalet bakanlarına birer mektup gönderdi.
- Bütün bu girişimlerden bir sonuç alınamadığını gören Nâzım Hikmet 8 Nisan 1950'de açlık grevine başladı.
- Kalbinden, karaciğerinden rahatsız olduğu bilindiğinden, Ankara'dan gelen emirle, hemen ertesi gün İstanbul'a getirilerek önce Sultanahmet Cezaevi revirine, sonra da Cerrahpaşa Hastanesi'ne yatırıldı.
- Onun açlık grevi kararı almasını önleyemeyince, doğru Ankara'ya gitmiş olan avukatı Mehmet Ali Sebük, ilgililerle yaptığı ilk görüşmelerden sonra Nâzım Hikmet'e bir telgraf çekerek, serbest bırakılması için çareler arandığını, iki kez Başbakan Yardımcısı Nihat Erim'le, iki kez Adalet Bakanı Fuat Sirmen'le, üç kez Cezaevleri Genel Müdürü Sakıp Güran'la konuyu ayrıntılarıyla konuştuklarını, ertesi gün de Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün kendisini kabul edeceğini, bu durumda açlık grevini şimdilik ertelemesi gerektiğini bildiriyordu.
- Nâzım Hikmet bunun üzerine avukatının isteğine uyarak 10 Nisan 1950 sabahı açlık grevini erteledi.
- "Vatan"daki yazılarıyla ortada bir "adli hata" olduğunu açıkça kanıtlamış bulunan Mehmet Ali Sebük, bütün ilgililerle olduğu gibi, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile de çok olumlu geçen bir konuşma yaptı.
- Artık her şey işin ne yolla çözüleceğini beklemeye kalmış gibi görünüyordu.
- Nâzım açlık grevini erteleyince Cerrahpaşa Hastanesi'nde muayeneden geçirilip sağlıklı olduğu saptanarak önce eşyalarını almak üzere Sultanahmet Cezaevi'ne, oradan da Üsküdar Paşakapısı Cezaevi'ne götürüldü.
- Ne var ki Cerrahpaşa Hastanesi'nin verdiği rapor yeterince açık değildi. Şairin sağlık durumu açısından serbest bırakılmasına karar verilemiyordu.
- On gün kadar bekledikten sonra, Mehmet Ali Sebük, 22 Nisan 1950'de, Adalet Bakanlığı'na bir dilekçe vererek Nâzım Hikmet'in serbest bırakılıp bırakılmayacağını sormak gereğini duydu. Ne bekleniyordu?
- İstanbul Cumhuriyet Savcılığı Cezaevi doktorunun, Bursa Hastanesi doktorlarının, Cerrahpaşa Hastanesi doktorlarının verdikleri raporları tutarlı görmeyerek Adli Tıp Meclisi'ne göndermişti. Adli Tıp Meclisi'nden gelen yanıt şöyleydi :
- "Üç ay müddetle bir hastanede tedavisine devam edilmesi ve bu müddetin sonunda alınacak neticeye göre muamele ifası lüzumlu görülmüştür."
- Ama bu rapora bile uyulmuyordu. Günler Üsküdar Paşakapısı Cezaevi'nde beklemekle geçiyordu. Hiçbir şey yapıldığı yoktu.
- 2 Mayıs 1950 sabahı Nâzım Hikmet yeniden açlık grevine başladı. Vasisi Avukat İrfan Emin Kösemihaloğlu hem ilgililere durumu bildiren bir dilekçe yazdı, hem de Ankara'ya giderek Adalet Bakanı'yla görüştü.
- Şair bu kez ölünceye ya da serbest kalıncaya kadar grevi sürdürmeye kararlıydı. Günde dört beş bardak su ile bol bol sigara içiyor, ama hiçbir şey yemiyordu. İlk üç sabah cezaevi bahçesinde beden hareketleri yapmış, gün boyunca gazete, kitap okumuştu. Dördüncü günden sonra ise iyice bitkinleştiği, yataktan çıkmak, konuşmak bile istemediği görüldü.
- 9 Mayıs 1950 günü cezaevinden ambulansla Adli Tıp Müdürlüğü'ne götürüldü. Üç saat süren bir muayene sonucu doktorlar tam teşekküllü bir hastanede gözetim altında kalması gerektiğine karar verdiler. Cerrahpaşa Hastanesi'nde tek kişilik bir odaya yatırılmak istendi. Ama Nâzım Hikmet'in, "Ben kobay değilim, hakkımın verilmesi için açlık grevi yapıyorum. Greve cezaevinde devam edeceğim," diye diretmesi üzerine, hastane yetkilileri bu isteği bir tutanakla saptayıp imzasını aldılar. Gene Üsküdar Paşakapısı Cezaevi'ne götürüldü.
- Bu arada, yurt içinde, yurt dışında, gösteriler, toplantılar birbirini izliyor, bildiriler dağıtılıyor, olaylar yaşanıyor, imzalar toplanıyor, "Nâzım Hikmet" adında iki sayfalık bir gazete çıkarılıyor, ilgililere sürekli mektuplar yazılıyordu.
- Nâzım Hikmet açlık grevinin on ikinci gününde sekiz kilo kaybetmiş, çok kötü duruma düşmüştü. Hemen Cerrahpaşa Hastanesi Cerrahi Kliniği'ne kaldırılarak kendisine serum takıldı. Daha sonra da Verem Pavyonu'ndaki tek kişilik bir odaya yatırıldı.
- On altıncı güne gelindiğinde, artık yaşamının "tıbbi müdahalelerle" uzatılmakta olduğu söyleniyordu. Bu durum başvuruların yönünü birdenbire değiştiriverdi.
- Bu kez dostlarından, sevenlerinden Nâzım Hikmet'e telgraflar, mektuplar yağmaya başladı.
- Açlık grevini sürdürüyordu, ama Büyük Millet Meclisi beklenen genel bağışlama yasasını görüşmeden tatile girmişti.
- 14 Mayıs 1950'de ise yeniden seçim yapılacaktı.
- Seçimlerin sonucu alınıp yeni hükümet kurulana kadar greve ara vermeliydi.
- Yüzlerce telgrafın, mektubun yanı sıra, topluca imzalanmış dilekçeler de geliyordu.
- Nâzım Hikmet 19 Mayıs 1950 Cuma günü saat 17:03'te, kendisine gelen mektupları coşkuyla okuyan vasisi Avukat İrfan Emin Kösemihaloğlu'na, açlık grevine son verdiğini bildirdi.
- Çok hırpalanmıştı. Hastanede doktorların yakın denetimi altında bile sağlığının düzelmesi oldukça uzun sürdü. Serbest bırakıldığı tarihe kadar, iki aya yakın bir süre Cerrahpaşa Hastanesi'nde kaldı.
- 14 Nisan 1950 seçimlerini kazanan Demokrat Parti'nin çıkardığı bağışlama yasası, Büyük Millet Meclisi'nde tartışılırken, Nâzım Hikmet'in bağışlanmaması için, çok tatsız, çok üzücü konuşmalar yapıldı.
- Sonuçta gergin bir ortamda çıkarılan yasa onu doğrudan bağışlamıyor, yalnızca cezasının üçte ikisi indirilenler kapsamına alıyordu. 12 yıl 7 ay yatmıştı. 28 yıl 4 aylık cezasının geri kalanı bağışlanıyordu.
- 15 Temmuz 1950'de, Cerrahpaşa Hastanesi'nde, artık serbest olduğu kendisine avukatlarınca bildirildi.
- Nâzım Hikmet cezaevindeki son iki yılına girerken görüşmeci gelen dayı kızı Münevver Berk'e âşık olmuştu.
- Cezaevinden çıkınca karısı Piraye'den ayrıldı.
- Kadıköy'de, önce annesinin Cevizlik'teki evinde, sonra bir apartman katında Münevver Hanımla yaşamaya başladı. Gene İpek Film Stüdyosu'nda çalışıyordu.
- 26 Mart 1951'de, bir oğulları oldu. Adını Mehmet koydular.
- Gerçi cezaevinden çıkmıştı, ama polisçe sürekli izleniyordu. Evinin önünde hep bir cip bekliyor, nereye gitse polisler de arkasından geliyorlardı. Kitaplarını yayımlatma, oyunlarını oynatma olanağını bulamayacağı anlaşılıyordu. Kuvâyi Milliye'nin yayın hakkını alan bir yayınevi çıkmışsa da, kitap bir türlü yayımlanmıyordu.
- Bu sırada Kadıköy Askerlik Şubesi'ne çağrıldı. Askerliğini yapmamış olduğu, hemen sevkedilmesi gerektiği bildirildi. Bahriye Mektebi'ni bitirdiğini, güverte subaylığı yaptığını, hastalanarak çürüğe çıkarıldığını söylemesi üzerine elinden bir dilekçe alınarak serbest bırakıldı.
- Birkaç ay sonra tekrar şubeye çağrılarak kendisine Sivas'ın Zârâ ilçesine gitmeye hazırlanması söylendi. İsteği üzerine Haydarpaşa Hastanesi Sağlık Kurulu'na gönderildi. Kurula on ay önce Cerrahpaşa Hastanesi'nden aldığı, kalbinden, ciğerlerinden rahatsız olduğunu gösteren raporları sunduysa da askerliğini engelleyecek bir durumu olmadığı kararına varıldı.
- Bu arada bir doktor kulağına bu işin sonunu iyi görmediğini fısıldadı. Şubeden hazırlıklarını yapmak için bir haftalık izin aldı.
- 17 Haziran 1951 sabahı, askerlik işini düzeltmek amacıyla Ankara'ya gideceğini söyleyerek evden ayrılan Nâzım Hikmet'in 20 Haziran 1951'de Romanya'ya vardığı Bükreş Radyosu'ndan öğrenildi.
- Sonradan yazılanlara göre, akrabası olan Refik Erduran'ın kullandığı bir sürat motoruyla İstanbul Boğazı'ndan Karadeniz'e açılmış, Bulgaristan sahillerine çıkmayı amaçlarken, yolda rastladığı bir Rumen şilebiyle Romanya'ya gitmişti.
- Oradan Moskova'ya geçmesi üzerine, Nâzım Hikmet, 25 Temmuz 1951'de, Bakanlar Kurulu kararıyla Türk vatandaşlığından çıkarıldı.
- Münevver Hanım ile oğlu Mehmet ise polisçe yakından izlenmeye devam edildiler. Yurt dışına çıkmalarına ise kesinlikle izin verilmedi.
- Dışarda birçok uluslararası kongreye katılan, çeşitli ülkelere yolculuklar yapan Nâzım Hikmet büyük bir ün kazandı. Yapıtları çeşitli dillere çevrildi. Pek çok kitabı yayımlandı.
- Ama gittiği ülkenin artık gençliğindeki o coşkulu, geleceğe umutla bakan Sovyetler Birliği olmadığını kısa sürede anlamıştı. Dergilerde Mayakovski'den söz edilmiyor, Meyerhold'un, Tairov'un adları bile anılmıyor, eski dostlarından kimi sorsa, "Bilmem, nicedir görmedik," yanıtını alıyordu.
- Şiirlerinin çevirilerinde anlamı değiştiren yanlışlar bulunması canını sıkmaktaydı.
- Nâzım Hikmet'in özellikle sanat yapıtlarında Stalin'e dönük içi boş, anlamsız yüceltme sözlerinin yinelenip durmasını yadırgadığını söylemesi uyarılmasına neden olmuştu. Ayrıca böyle bir pot kırmaması için, onun Stalin yerine Malenkov'la görüştürüldüğü söylenir.
- Moskova'ya 1951 temmuzunda ulaşan Nâzım Hikmet, ağustosta, Fadeyev'le birlikte, Berlin'de Dünya Gençlik Festivali'ne katıldı.
- Eylül'de Bulgaristan'a gitti. Orada Fahri Erdinç'le, cezaevi arkadaşı Betoven Hasan'la karşılaştı. Türklerin köylerini dolaştı, sorunlarını dinledi, bol bol Türkçe konuştu.
- 1-6 Aralık 1951'de, gene Fadeyev'le Viyana'da yapılan Dünya Barış Kongresi'ne gittiler. Orada Aragon'la, Frédéric Joliot-Curie'yle tanıştı, öldüğünü sandığı, KUTV'dan arkadaşı Çinli devrimci Emi Siao (Sİ-YA-U) ile karşılaştı.
- Arkasından Prag'a giderek Uluslararası Barış Ödülü aldı.
- Sovyetler Birliği'nin desteklediği Dünya Barış Konseyi'nin etkinliklerinde önemli bir rol oynamaya başlamıştı.
- 25 Haziran 1952'de Asyalı üyelerin toplantısına katılmak üzere Pekin'de; 1-5 Temmuz 1952'de Kore Savaşı'na karşı bir toplantıya katılmak üzere Berlin'deydi. Amerikan emperyalizminin kışkırttığı bu savaşa Türk hükümetinin asker göndermesini kınıyor, Kore'de halkımızın Amerikalılar için kan dökmesine neden olanlara karşı konuşmalar yapıyordu.
- 5 Ekim 1952'de bir barış toplantısı için gene Viyana'ya gitti. Bu toplantının açılış konuşmasını yaptı.
- 12-19 Aralık 1952 tarihleri arasında ise bir kez daha Viyana'da bir araya gelindi. Bu çok büyük toplantıda seksen üç ülkeden 1700 delege vardı. Burada açılış konuşmasını yapan Frédéric Joliot-Curie'den, Aragon'dan başka, Jean-Paul Sartre, Pablo Neruda, Diego Rivera, Arnold Zweig da vardı.
- 1952 yılı sonunda Nâzım Hikmet artık Dünya Barış Konseyi'nin yönetici kadrosundaydı. Çok çeşitli kentlerde toplantılara katılıyor, bu arada Varşova'ya da gidiyordu. Polonyalılarla arası son derece iyiydi. Elinde belirli bir ülkenin vatandaşı olarak sürekli bir pasaportu bulunmadığını gören, ayrıca büyük dedesi yoluyla Polonyalı Borzenski ailesinden geldiğini öğrenen dostları, ona bir Polonya pasaportu çıkardılar. Böylece Nâzım Hikmet büyük dedesinin soyadıyla Polonya vatandaşlığına kabul edilmiş oldu : Nâzım Hikmet Borzenski.
- Dünya Barış Konseyi'nin eylemleri aralıksız sürüyor, gittikçe daha büyük kalabalıkların ilgisini çekiyordu.
- 22-29 Haziran 1955'te Helsinki'de yapılan Dünya Barış Toplantısı'na doksan ülkeden 2000 delege geldi. Nâzım Hikmet bu toplantıda Türk delegesi olarak söz aldı. Toplantı sonunda bir kez daha Dünya Barış Konseyi'nin yönetici kadrosuna seçildi.
- 6 Ağustos 1955'te Japonya'nın Hiroşima kentinde öğrencilerle ev kadınlarının düzenlediği Dünya Barış Konferansı ise soğuk savaş çerçevesinde komünist propagandası filan diye küçümsenecek gibi değildi. Hiroşima'ya atom bombasının atılışının onuncu yıldönümüydü. Nükleer araştırmalara karşı bütün dünyadan 33 milyon imza toplanmıştı. Nâzım Hikmet bu toplantıda bir barış delegesi konumunun ötesinde, dünyanın en büyük şairlerinden biri olarak alkışlandı.
- 1956'da, sekiz ay kadar, "özgürlükçü komünizmin örneği" olarak gördüğü Polonya'da kaldı, öbür toplumsalcı ülkelere oradan gidip geldi. Dünya Barış Konseyi'nin yönetici kadrosunda olması sürekli yolculuklara çıkmasını gerektiriyordu.
- Sovyetler Birliği'nin soğuk savaş adına ağırlık verdiği barış propagandası (ki karşıtları buna barış saldırısı diyorlardı) tartışılamayacak bir doğruya dayandığı için, Nâzım Hikmet'in büyük bir içtenlikle katıldığı bir etkinlik olmuştu. Böyle bir propagandaya siyasal kaygılarla girişilmese de, onun bir şair olarak şiirlerinde aynı propagandayı yapacağı, barışı savunacağı kuşku duyulamayacak bir gerçekti. Katıldığı toplantılarda, yaptığı konuşmalarda kendi düşüncelerini söyledi. Bir propagandacı değil, içtenlikle duygularını ortaya vuran bir şair olarak görüldü.
- Bu yıllarda yazdığı savaş karşıtı, nükleer silahlar karşıtı şiirleri bestelenerek, Paul Robeson gibi Pete Seeger gibi dünyaca ünlü şarkıcılarca söylendi.
- Nâzım Hikmet Sovyetler Birliği'nde komünizmin geçirdiği gelişmelerden, proletarya adına başlatılan diktatörlüğün bir kişi diktatörlüğüne dönüşmesinden çok tedirgin olmuştu. Düşüncelerini açık açık söylemekten çekiniyor, susuyor, zor durumda kalırsa başına bir şey gelmemesi için inanmadığı sözler ediyor, ama yeri geldikçe güvendiği arkadaşlarına bu tedirginliğini yumuşak bir dille aktarıyordu.
- Örnekse, 1951 yılında, İlya Ehrenburg'a şöyle demişti :
- "Stalin Yoldaş'a büyük bir saygım var, ama onu güneşe benzeten şiirler okumaya dayanamıyorum, bu yalnız kötü şiir değil, kötü duyarlık."
- Aslında bir konuk olarak bulunduğu Sovyetler Birliği'nde Stalin'den korkmaması olanaksızdı. Ayrıca çevresindeki katı komünistlerin tepkilerinden de çekiniyordu. Özgürlükçü davranışları, birtakım uygulamaları eleştirişi zaten göze batmakta, arada bir yakınlarınca uyarılmaktaydı. Bir iki kez de sorumlu kişilerce uyarılmıştı. Kulağına, disiplinsiz davranışlarını sürdürürse, yemeklerine katılan ilaçlarla yavaş yavaş zehirlenebileceği, ya da bir kazaya kurban gidebileceği gibi dedikodular da geliyordu.
- 5 Mart 1953'te Stalin ölünce Yazarlar Birliği önde gelen şairlerden bu acı olayı yansıtan şiirler yazmalarını istedi.
- Nâzım Hikmet de bir şiir yazdı, ama Stalin'i her şeyin üstüne çıkarıp tek başına putlaştırmayan, Marx, Engels, Lenin'le birlikte, devrimin içindeki yerine koyarak anan bu şiir, sonuçta halkın birliğinin önemini vurguluyordu.
- 1956 martındaki Yirminci Kongre'de, Kruşçev'in inanılmaz açıklamalarıyla Stalin'in cinayetleri ortaya döküldüğünde ise, Nâzım Hikmet, bunu Lenin'in geri dönüşü olarak değerlendiren "Yirminci Kongre" adlı şiirini yazdı.
- 1956 eylülünde ağır bir zatürree geçirdi. 3 Kasım 1956'dan 27 Temmuz 1957'ye kadar, Çekoslovakya'daki Yasenik Sanatoryumu'nda dinlendi.
- 1957'den sonra, Yazarlar Birliği adına Sovyetler Birliği'nin doğudaki ülkelerine yolculuklar yapmaya başladı. Stalin'in büyük kıyım uyguladığı bu bölgede Türkçe konuşan halklar vardı. Buralarda gerçek dostlar kazanan Nâzım Hikmet, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan'da gördüklerinden, dinlediklerinden çok rahatsız oldu.
- Stalin döneminin ağır bir eleştirisi olan İvan İvanoviç Var mıydı Yok muydu? adlı oyunu, 11 Mayıs 1957 günü Moskova Yergi Tiyatrosu'nda sahneye kondu. Bir tek gece oynandıktan sonra yasaklandı. Bu olay Nâzım Hikmet'i çok üzdü. Bayağı bunalıma girdi. İntihar etmeyi bile düşündü. Moskova'da Stalin döneminin baskısı hâlâ duyuluyor, katı komünistler, özgürlükçü komünistlerin önünü kesmek istiyorlardı.
- Ama bu oyun daha sonra başka tiyatrolarda, Riga'da, Çekoslovakya'da, Bulgaristan'da vb sahnelendi.
- Nâzım Hikmet 1958 mayısını Dino'larla birlikte, Münevver Andaç'ın genç kızlık yıllarının kenti Paris'te, ona gönderme yapan şiirler yazarak geçirdi. Cezaevindeyken yazdığı şiirlerde onu andığı gibi "Gülüm" diyordu, "Paris'te kimi gördün?" sorusunu, "Genç kızlığını Mimi'nin," diye yanıtlıyordu. Oysa 1955 yılı sonlarından beri yeni bir sevda fırtınası yaşamaktaydı. Vera Tulyakova adında genç bir kadına âşık olmuş, onu Moskova'da bırakarak gelmişti. "Sensiz Paris" derken kimin özlemini çektiğini anlamak kolay değildi.
- Nâzım Hikmet 1958 haziranında ise Leipzig'e giderek Bizim Radyo'da çalışan Sabiha Sertel, Zekeriya Sertel, Yıldız Sertel'le buluştu. Türkiye'den tanıdığı insanlarla bir araya gelmek ondaki dinmek bilmez memleket özleminin acısını biraz olsun hafifletiyordu.
- Münevver ile Mehmet'i İstanbul'da bırakıp gurbete çıkalı yedi yıl olmuştu. Oğlu fotoğraflarda büyüyordu. Ülkesinin insanlarıyla buluşmak onlarla buluşmak gibiydi.
- Ama Türkiye'den ayrıldığı 1951 haziranından beri karısına duyduğu ardı arkası kesilmez özlem, Nâzım Hikmet'in başka kadınlarla ilişki kurmasına engel olmamıştı.
- 1952'de göğsündeki ağrılar yüzünden yatırıldığı Barvikha Sanatoryumu'nda üç ay kadar kalmış, burada kendisine âşık olan Galina Grigoryevna Kolesnikova adında çok genç bir doktor kıza yakınlık duymuştu. Hastaneden çıkınca birlikte yaşamaya karar vermelerini Yazarlar Birliği'nin de uygun görmesiyle, Dr. Galina şairin özel doktoru olarak görevlendirilmişti.
- Bu özel doktor gece gündüz Nâzım Hikmet'le ilgileniyor, evini çekip çeviriyor, ilaçlarını veriyor, yemeklerini düzenliyor, dinlenmesini ayarlıyor, yolculuklara birlikte gidiyordu. Şair yıllarca süren bu yakın ilginin birkaç kez kendisini ölümden döndürdüğünü söylerdi.
- Dr. Galina onun evli olduğunu, karısını sevdiğini biliyordu. Münevver Andaç'ın çıkıp gelmesine hazırlıklıydı. Bir gün bu iş olursa şairi karısına bırakıp köşesine çekilecekti. Ama bambaşka bir olay yaşandı.
- 1955 yılı sonlarına doğru, Soyuz Multifilm Enstitüsü'nden Arnavut giysileri konusunda bilgi almak üzere Nâzım Hikmet'i görmeye gelen Valentina Brumberg'in yanında, Vera Tulyakova adında genç bir kadın yardımcı vardı.
- Bursa'da 1948 yılı sonunda yaşanan olay bir çırpıda tekrarlanıverdi. Şair gene yaşamında "ilk defa" âşık oluyordu. Ama bu kez gönül verdiği genç kadının evli olduğunu, bir de kızı bulunduğunu bir yıl sonra öğrenecekti.
- Elinde çikolatalar, çiçeklerle, Arnavut giysileri konusunda daha fazla bilgi vermek için, Soyuz Multifilm Enstitüsü'ne sık sık gitmeye başladı.
- Sevdalandığı genç kadının savaşta ölmüş olan babasından altı yaş daha büyüktü.
- Çevrelerindekilerin başlangıçta bir şakalaşma gibi baktıkları ilişki gittikçe ciddileşiyordu.
- Ne var ki 1956 eylülünde geçirdiği ağır zatürree Nâzım Hikmet'i uzun süre Moskova'dan uzak kalmak zorunda bıraktı.
- 3 Kasım 1956'dan 27 Temmuz 1957'ye kadar, dokuz ay, Çekoslovakya'daki Yasenik Sanatoryumu'nda sağlığına kavuşmayı beklerken gene de aklı hep Moskova'daydı.
- Vera Tulyakova ayrıldıkları gün ona bu işi daha ileri götürmek istemediğini, dönüşte ilişkilerini sona erdirmeleri gerektiğini söylemişti, ama tam tersi oldu.
- 27 Temmuz 1957'de Moskova'da buluşur buluşmaz hemen bir ortak iş yaratıp Sevdalı Bulut'un senaryosu üstünde birlikte çalışmaya başladılar. Senaryo kabul edilince arkasından filmin çekimi sırasındaki beraberlik geldi.
- Ama Nâzım Hikmet yolculukları yüzünden ikide bir Moskova'dan ayrılmak zorunda kalıyordu. 1957 yılı sonunda bir ay Bakû'deydi, 1958 ocağından nisanına kadar Varşova'da, Mayısta Paris'te, haziranda Leipzig'deydi
- Ağustos sonunda Moskova'ya dönünce Vera Tulyakova'ya birlikte bir oyun yazmayı önerdi. Yazılması 1959 boyunca süren oyun 1960 başında Yermalova Tiyatrosu'nda sahnelenirken, ikisi de artık yaşamlarını birleştirmeye karar vermişlerdi.
- Nikâhlı olmadıkları için, Nâzım Hikmet'in, Münevver Andaç'tan boşanması herhangi bir işlem gerektirmiyordu. Sekiz yıldır birlikte olduğu Dr. Galina'ya ise Peredelkino'daki daçasını, 1957 model Volga limusin otomobilini, eşyalarını, televizyon, radyo, teyp, nesi varsa, kitaplarını, tablolarını, her şeysini, noterde kâğıt imzalayarak devretti. Kendisine yalnızca Moskova'daki apartman dairesini bırakmıştı.
- Bunun üzerine Vera Tulyakova'yla birlikte Bakû'ye gidip Kafkaslar'ın kuzeyindeki bir tatil merkezi olan Kislovodsk'ta üç ay baş başa kaldılar. Nâzım Hikmet çok mutluydu, ama her an da bu mutluluğu yitireceğinin korkusuyla tedirgindi. Gittikçe daha fazla kıskanmaya başladığı genç kadınla evlenmek, onu kendisine bağlamak istiyordu.
- Yoksa geçirdiği kıskançlık bunalımları hiç sona ermeyecekti.
- Moskova'ya dönüşlerinden bir süre sonra Vera Tulyakova kocasından ayrıldı, ama kızını babasına bırakmak zorunda kaldı.
- 18 Kasım 1960'ta Nâzım'la genç kadın nikâhlandılar.
- Münevver Andaç ile Mehmet konusunda ne düşüneceğini Nâzım Hikmet de pek bilemiyor, örnekse 17 Temmuz 1959'da, Vera Tulyakova'yla diz dize çalışırlarken, "İki Sevda" adlı şiirine, "Bir gönülde iki sevda olamaz / yalan / olabilir" diye başlıyordu.
- 1961 nisanında şair Paris'e ikinci kez gittiğinde yanında karısı Vera da vardı. Bu yolculuk bir balayı niteliğindeydi. Paris'te kırk gün kaldılar.
- Mayısta Nâzım Hikmet oradan yalnız olarak Dünya Barış Komitesi adına Fidel Castro'ya Barış Ödülü vermek üzere Küba'ya gitti.
- Paris'ten ayrılmadan önce, İtalya'nın Barış Konseyi delegelerinden Joyce Salvadori Lussu ile karşılaşmıştı. 1958 haziranında Stockholm'de yapılan Barış Konferansı'nda tanıştığı Lussu, onun aşk şiirlerine hayran olmuştu, ama, Piraye ile Vera'yı bilmiyor, bütün bu şiirleri Türkiye'den dışarı bırakılmayan karısı için yazdığını sanıyordu.
- 1960 haziranında İstanbul'a gidince Münevver Andaç'la tanışmak olanağını buldu. Evine konuk olduğu, iki çocuğuyla tek başına verdiği yaşam savaşımını ayrıntılarıyla öğrendiği, pek beğendiği bu kadını çocuklarıyla birlikte Türkiye'den kaçırmayı aklına koydu.
- İtalyan Komünist Partisi'nden olumlu yanıt alamayınca başka çareler aradı. Kendince birtakım planlar yaptı. O günlerde eyleme geçmeyi düşünüyordu.
- Paris'te Nâzım Hikmet'le karşılaştığında söyledi ona karısıyla çocuğunu Türkiye'den kaçıracağını. Nâzım sevindi, ama pek inanmadı.
- 1961 temmuzunda zengin bir işadamı olan Carlo Guilluni, yatıyla turistik bir yolculuğa çıkmış havasında, Ege'deki Türk limanlarını dolaşıp bol bol para harcayarak sonunda Ayvalık'a demir attı. Bu arada Joyce Lussu İzmir'de yattan ayrılıp uçakla İstanbul'a gitmiş, karşı kaldırımdaki cipte bekleyen polisleri atlatarak Münevver Andaç ile iki çocuğunu Ayvalık'a getirmeyi başarmıştı. Onlar gelir gelmez yat hemen demir alıp Yunanistan'ın Midilli adasına yöneldi. Karanlıkta oldukça tehlikeli bir deniz kazası geçirdilerse de, Yunanlı balıkçılarca kurtarılarak sonunda Atina'ya ulaştılar.
- Ağustos başında Münevver Andaç, Renan, Mehmet Polonya'daydılar.
- Nâzım Hikmet Küba'dan yeni dönmüştü.
- Varşova'daki buluşmaları pek içten olmadı. Nâzım onları havaalanında karşılamadı, ertesi gün kaldıkları otelin lokantasına geldi. Münevver ikinci bir kadının varlığını biliyordu, Nâzım evlendiğini ona yazmıştı, ama kocası olarak gördüğü kişinin başka bir kadınla evlendiğini yeni öğrenmiş gibi davranmayı içine düştüğü durum açısından daha uygun buldu. Son zamanlardaki mektuplaşmalarında birtakım tatsızlıklar yaşamışlardı.
- Münevver kocasının Moskova'da yıllardır bir kadın doktorla birlikte oturduğunu da biliyordu.
- Nâzım ise İstanbul'dan gönderilen bir mektupla karısının kendisini aldattığı yolunda uyarılmıştı. Buna inanmak duyduğu vicdan azabını biraz olsun azaltıyordu. Tıpkı Piraye'den ayrılmaya kalktığı günlerde yaptığı gibi, hem yaşamına, hem de şiirlerine karşı ağır bir suçluluk duygusu içinde, sarılacak bir dal araması çok doğaldı.
- Yeni karısı Vera da bunca olaydan sonra çok tedirgindi. Bu noktaya geldikten sonra Nâzım'ı kaybetmek istemiyordu.
- Çok güç durumdaki şair ise bu iki kadını birbirinden uzak tutmazsa büyük sıkıntılar yaşayacağını çok iyi anlıyordu.
- Münevver ile çocuklarını, bu arada yıllarca özlemini çektiği oğlu Mehmet'i, kendisini çok seven Polonyalı dostlarına emanet ederek Moskova'ya götürmemeye karar verdi.
- Bir daire tutuldu, eşyalar alındı, Münevver Andaç'a Doğu Dilleri Fakültesi'nde bir öğretmenlik görevi bulundu.
- Nâzım Hikmet 1961 eylülünde Berlin'deydi. Ayın 11'inde yazdığı "Otobiyografi"sinde, "sevdiğim kadınları deli gibi kıskandım / şu kadarcık haset etmedim Şarlo'ya bile / aldattım kadınlarımı / konuşmadım arkasından dostlarımın" diyordu.
- 1962 ocağında Kruşçev'in aracılığıyla Nâzım Hikmet'e Sovyetler Birliği pasaportu verildi. Şubatta, Vera'yla birlikte, Asya ve Afrika Yazarlar Birliği Kongresi'ne katılmak üzere Mısır'a gittiler. Sovyetler'le gerginlik içinde olan Çinliler'in Türkiye Cumhuriyeti pasaportu taşımadığı için, Türk delegesi sayılamayacağını söyleyerek Nâzım Hikmet'e itiraz etmeleri, şairin diliyle, varlığıyla nasıl Türkiye'ye bağlı olduğunu anlatan bir konuşma yapmasına neden oldu. Ayakta alkışlanan bu konuşma onun kongreye başkan seçilmesini sağladı.
- Nâzım Hikmet sağlığının gittikçe bozulmasına karşın, 1962 yılında Prag, Berlin, Leipzig, Bükreş'te yapılan toplantılara katılmaktan geri durmadı.
- 1962 kasımında Vera'yla birlikte gezmek, dinlenmek için İtalya'ya gittiler : Milano, Floransa, Roma. Oradan, yeni yılı Dino'larla birlikte karşılamaya, Paris'e geçtiler.
- Türkler, Türk yemekleri, Türk dili en büyük dinlenme, arınmaydı şair için. Karısını ise tüketim toplumlarının göz kamaştırıcı alışveriş olanaklarıyla mutlu etti.
- 4 Ocak 1963'te gene Moskova'ydılar.
- 1963 şubatında Nâzım Hikmet Asya ve Afrika yazarlarının Tanganika'daki toplantısına katıldı.
Martta, nisanda Berlin'deydi.- Nisan sonunda Moskova'ya dönünce "Cenaze Merasimim" adlı şiirini yazdı.
- Mayısta, oturdukları apartman dairesi temizlenip boyanırken, Staraya Ruza'daki bir daçada kaldılar.
- Staraya Ruza'dan döndükten kısa bir süre sonra ise, 3 Haziran 1963 sabahı, Nâzım Hikmet bir kalp krizi sonucu Moskova'daki evinde öldü.
- Yazarlar Birliği'nin düzenlediği bir törenle Novodeviçiy Mezarlığı'na gömüldü.
- hadi bakalım kıyak olsun...
-
RaAmLis bunu yazdı:
-----------------------------ewt ,le olmasa kaynak cok yaparim da
ingilizceyi veya turkceyi cevirmek sorun
-----------------------------
al sana kaynagınıda vereyim bi dahaki sefere bu sekilde arar yaparsın....http://www.nazimhikmetran.com/english/frm_index/biyografi.html
turkcesinin kaynagı
http://www.nazimhikmetran.com/biyografi_index.html
gordun yafri? ingilizce icin kimse sana ugrasmassss. hadi bununla yetin.
-
kardes cok saolasin ben genellikle yabanci unlu yazarlari aramistim daha cok kaynak bulurum die ama hic nazim hikmet aklima gelmedi cok tesekkur ederim
