Forum
Aktif konular
Üyeler
Kurallar
Arama
Tahribat.com Forumları 
Hukuk & Muhasebe & Sigorta Soru - Cevap 
Taşınır Mülkiyetinin İktisabı Ve Kaybı Taşınır Mülkiyetinin İktisabı Ve Kaybı
-
Dostlar merhaba,günlük hayatta işinize yarayabilecek bilgiler olduğunu inandığım bir kaç hususu açıklamaya çalışıcam..
Taşınır mülkiyetinin iktisabı ve kaybedilmesi..
1-Taşınır Eşya Nedir?
Bir yerden bir yere taşınması mümkün olan,bir maddi varlığa sahip şeylerdir.İktisadi bir değer taşımayan varlıklar ile insan vücut organları,ceset ve gayri maddi eşyalar (fikir sanat eserleri) taşınır eşya kapsamına girmez..Amme malı niteliğindeki taşınır eşya,taşınr mülkiyetinin konusu olamaz.
Taşınır Eşya Mülkiyeti Medeni Kanun Madde 762-779 arasında düzenlemiştir,maddeleri okumak isteyenler var ise Türk Medeni Kanunu
2-Taşınır Mülkiyetinin Kazanılması
Taşınır mülkiyeti,devren ve aslen kazanılabilir.
A-Taşınır Mülkiyetinin Devren Kazanılması
aa)Taşınır Mülkiyetinin Zilyetliğin Devri ile İktisabı: Medeni Kanun'a göre taşınır mülkiyetinin devri için zilyetliğin devri şart kılınmıştır
Ek Bilgi:Zilyetlik Nedir? Sade anlatımıyla bir kimsenin taşınır ya da taşınmaz bir mal üzerindeki fiili hakimiyeti olarak tanımlanabilir.Zilyetlik bir haktan öte,durumu ifade eder.Örneğin bir arabanın sahibi,yani maliki Patron Aydın beyken,şoförü zilyet durumunda,şoför Ahmet,arabayı Patron Aydın Bey'den gizli kaynına pikniğe gitmesi için verdiğinde,kaynı Cavit,zilyet durumundadır.
Zilyetlik,iktisap edene,onu malik kılmak için nakledilmeli,edinen yani müktesip de malik olmak iradesiyle zilyetliği kazanmış olmalıdır.Taraflar arasında irade uyuşması olmak zorundadır.Aksi takdirde,örneğin,bir taraf malı kiraya vermek,diğer taraf ise malik olmak arzusu ile hareket etmişse,zilyetliğin nakli ile mülkiyet el değiştirmiş olmaz.
bb)Taşınır Mülkiyetinin Zilyetlik Nakledilmeden Kazanılması:Miras ve şirketlerin birleşmesi durumunda,külli halefiyet halinde,zilyetliğin nakline ihtiyaç olmadan mülkiyet kazanılır(TMK599,EMK539,TTK 151)
Ayrıca müzayede ile taşınır bir mal alan kimse,onun mülkiyetini,zilyetliği kazanmadan önce,ihale anında kazanır.(Borçlar Kanunu M.213)
Ek Bilgi: Külli Halefiyet Nedir? Bir mal varlığını meydana getiren bütün hak,alacak ve borçların bir kül halinde bir başkasına intikal etmesidir.
B-Taşınır Mülkiyetinin Aslen Kazanılması
Bir eşya üzerindeki mülkiyet hakkının,başkasının mülkiyet hakkına dayanmaksızın kazanılmasına aslen iktisap denir.
aa)Sahiplenme yani İhraz Yolu ile Edinme
Medeni Kanun m.767'ye göre ancak sahipsiz taşınır eşyalar sahiplenme yolu ile iktisap edilebilir.Ehlileşmiş hayvanlar tekrar vahşileşmedikçe sahipsiz hale gelmiş sayılmazlar.Av hayvanları ise kaçtığında,sahibi hemen aramaya koyulmazsa,tekrar sahipsiz hale gelir.
bb)Buluntunun yani Lükatanın Mülkiyetini Kazanma
Sahipleri tarafından kaybedilen ve başkaları tarafından bulunmuş taşınır eşyaya buluntu(lükata) adı verilir.Rüzgar,su baskını,fırtına,hortum gibi doğal olalar sonucu sürüklenip sahibinin zilyetliğinden çıkmış eşya da buluntu hükümlerine tabidir.
Eşyayı bulan,malikini biliyorsa ona,aksi takdirde en yakın kolluk kuvvetine veya muhtara haber vermeye veya bu hususta gerektiğinde ilan yapmaya mecburdur.
Eşyayı bulan veya teslim edilen şahıslar,buluntuyu gerektiği gibi saklamak zorundadırlar.Saklama çok masraflı veya buluntu eşya bozulabilir bir mal ise müzayede ile satılarak buluntu malın yerini,bedeli alır.
TMK 769'a göre yapılan ilan ve zabıtaya bildirimden itibaren,5 yıl içinde buluntunun sahibi çıkmaz ise,bulan,malın mülkiyetini kazanmış olur.
cc)Gömü (Define)
Eğer define ilmi,tarihi bir kıymete haiz değil ise,gömüldüğü veya saklandığı taşınmazın ya da taşınırın sahibinin mülkü olur.Defineyi bulan,sadece kıymetinin yarısını aşmamak üzere uygun bir ödül talep edebilir.Define bilimsel,tarihi değere sahip eşya ise devletin mülkü olur.
dd)İşleme (Hukuki Tağyir)
Başkasına ait bir malı işleyerek bir eser meydana getiren kimse,eğer sarfettiği emek,malın kıymetinden fazla ise,o eserin maliki olur.İşlemede bulunan kimse,iyiniyetli değilse,hakim eserin mülkiyetini,malın önceki malikine bırakabilir.
Tabi ki,malın eski sahibi,uğramış olduğu zararları,haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edebilir.
Ek Bilgiler:Haksız Fiil Nedir? Hukuka aykırı olarak bir kimsenin şahsına veya mal varlığına zarar veren fiile haksız fiil denir.Unsurları ise,fiil,hukuka aykırılık,zarar,illiyet bağı,kusurdur.
Sebepsiz Zenginleşme Nedir? Haklı bir sebep olmadığı halde başkası aleyhine zenginleşme olarak tanımlanmaktadır.ee)Karışım ve Birleşim ile İktisap
Çeşitli kimselere ait mallar,önemli bir zarara uğratılmadan veya aşırı bir emek ve para harcanmadan,ayrılamayacak derecede birbiriyle birleşmişlerse,meydana gelen birleşimin mülkiyeti,eğer mallardan biri diğerinin bütünleyici parçası haline gelmişse,aslı teşkil eden malın malikine ait olur.Örnek olarak,bir kimsenin arılarının,başkasının arı kovanına girmesi durumunda,arıların mülkiyeti,tazminat ödenmeksizin,kovan sahibine ait olacaktır.
ff)Zamanaşımı ile İktisap
Başkasına ait bir malın mülkiyetinin zamanaşımı ile iktisabı için 2 koşul gerekmektedir.
- Mülkiyeti iktisap edecek kişi,iyiniyetle malik sıfatıyla zilyed olmalıdır.
- Zilyedlik,çekişmesiz yani davasız olarak ve aralıksız olarak 5 yıl devam etmiş olmalıdır.
İyiniyetle anlatılmak istenen,eşyanın başkasına ait olduğunu bilmemesi ve hal ve şartlara göre de bilmesinin kendisinden beklenilememesi demektir.Eşyanın başkasına ait olduğunu bilen fakat sahibinin kim olduğunu bilmeyen zilyed ancak buluntu hükümlerine göre mülkiyet kazanabilir.Kazandırıcı zamanaşımı ile iktisapta bulunamaz.
Amme malları üzerinde,taşınır eşyalarda kazandırıcı zamanaşımı ile iktisap mümkün değildir.
TAŞINIR MÜLKİYETİNİN KAYBI
Malikin eşya üzerinde zilyetliğini yitirmesi,mülkiyet hakkının kaybına yol açmaz.Örneğin arabanızın çalınması durumdan,artık zilyed değil,ama hala maliksinizdir.
Malik ya kendi iradesi ile taşınır eşyayı terk etmek,mülkiyeti başkasına devretmek veya taşınır eşyayı tahrip etmek suretiyle mülkiyet hakkını kaybeder.Malikin iradesi dışında,yukarıda saydığım,bir başkası o eşya üzerinde işleme,zamanaşımı,buluntu gibi yollarla mülkiyet hakkını kazanırsa,malikin mülkiyet hakkı sona erer.
----------------------------
Sadeleştirerek,açıklayarak anlatmaya çalıştım,işinize yarar umarım.
Yararlanılan Kaynak Sahipleri:Prof.Dr. Şeref Ertaş,Dr.İlknur Serdar-Dr.Damla Gürpınar
-
bookmarka atılıcak bir yazı daha :D
-
Dedigim gibi kelimelre aşina olmak lazim. tesekkurler bu arada haber için :)
Kısayol
Şikayet
Özel Mesaj
Alıntı yap
Cevapla