Paralel Evrenler - Flatland - Rosen Küprüsü

27/May/11 20:30

Kısayol

Şikayet

Özel Mesaj

ExpirE

Kayıt Tarihi: 29/Temmuz/2005

PARALEL EVRENLER

Görülebilir evrenin ötesinde, bu evrene paralel başka evrenler de var mıdır?

Mistikler ve filozoflar böyle olduğunu

öne sürüyorlar. Bilim adamları ise

yakın zamanlara değin böyle bir şeyin

olanaksız olduğunu düşünüyorlardı.

Fakat bugün fizikçiler paralel evrenlerin olabileceğini matematiksel

olarak ortaya koyabiliyorlar. Aşağıda

‘’üçüncü bir boyutta dizilmiş iki

boyutlu evrensel düzlemler’’ görülmektedir.

PARALEL EVRENLER

Bu kavram ,bugün bilimsel terimlerle açıkça bir şekilde tartışılabilmektedir. Bilim adamları içinde bulunduğumuz evrenin varlığını bir takım neden sonuç bağıntılarıyla açıklayabiliyorlar.Aslında bu açıklama, üç boyutlu uzayın tümüyle onun yapısını oluşturan fizik nesnelerden ibaret olduğu esasına dayanır. Bu yaklaşım biçimi ilk bakışta, evrenin var olan her şey demek olacağı anlamına gelebilir. Fakat iki önemli nokta var. Birincisi, bilim adamlarının evren açıklamaları, birtakım soyut kavramları (güzellik ve sevgi gibi) açıklamaktan kaçınır.Oysa her ne kadar fizik bir evrende yaşıyorsak da, bu tür soyut kavramlar bu fizik evren içerisinde önemli bir yer tutarlar.3 koordinat belirtilmelidirİkinci nokta, paralel evrenler tartışmasının odak noktasını oluşturuyor. Evrenimiz üç boyutlu bir mekandır. Herhangi bir nesnenin konumunu kavrayabilmek için öncelikle onun üç koordinatını belirlememiz gerekir. Bunun en somut örneği havacılıkta görülür. Bir uçağın pilotu, yerdeki hava trafik kontrolörüne havadaki konumunu bildirmek için 3 rakam vermek zorundadır. Bu değerler uçağın havada bulunduğu yerin enlemini, boylamını ve yere olan uzaklığını belirtir.Peki, üç boyutun ötesi var mıdır? Matematikçiler diğer boyutları idrak etmenin sanıldığı kadar zor olmadığını belirtiyorlar. Diğer boyutlar gerçekten de matematiksel olarak kavranabilir, fakat bu durum üç boyutlu insan beyni için de söz konusu mudur? Tüm kavramlarımızla birlikte üç boyutlu bir mekanda için bu pek mümkün değildir. Fakat şu örnekler, bunu anlamamıza biraz yardımcı olabilir.Nokta, kağıt ve masa örnekleriUzaydaki tek bir noktayı ele alalım. Bu noktanın herhangi bir yöne doğru uzanan hacmi yoktur. Dolayısıyla bir matematikçi için o nokta boyutsuzdur. Düz bir çizgiyi alalım. O da sadece bir yöne doğru uzar. Genişliği ve yüksekliği yoktur, sadece uzunluğu vardır.Bu bakımdan o çizği de bir matematikçi için tek boyutludur. Bir kağıt parçasını düşünün. Genişliği ve uzunluğu vardır ama derinliği yoktur.

Dolayısıyla o da iki boyutludur.

Bir masayı ele alalım. Genişliğiyle,

uzunluğuyla ve derinliğiyle üç boyutlu

bir nesnedir. Örneklerimizi bir kez

daha inceleyelim: Boyutsuz, tek boyutlu, iki boyutlu ve üç boyutlu. Burada

durmamız için herhangi bir neden var

mı? Niçin bundan sonraki boyutları

keşfe çıkmayalım?

Tekrar kağıt örneğine dönelim ve bu iki boyutlu dünyada

yaşayan varlıkları düşünelim. Flatlandliler (R. Edwin Abbott,

Flatland adlı bilimkurgu romanında, iki boyutlu bir evreni ve

oradaki yaşamı anlatır.) Sadece iki boyutu bilirler: Sağ-sol,

ön-arka.Onların tüm hareketleri kağıtın derinliği olmayan yüzeyi ile sınırlanmıştır. (Onlar derinliği sadece kendi

boyutlarındaki yerçekimi olarak ölçümleyip duyumsarlar.)

Flatlandliler üçüncü boyutla ilgili olarak hiçbirşey bilmezler.

Hatta üçüncü boyutu hayal edemezler. Flatlandlilerin

üzerinde yaşadıkları bu kağıt parçasının sonsuz bir genişlikte

olduğunu düşünün. Bu durumda onlar doğallıkla kendi

iki boyutlu evrenlerinin tüm ''var oluşu'' oluşturduğunu

düşüneceklerdir.

Öte yandan kendi evrenlerinin 'altında'' ya da ''üstünde''

de başka evrenlerin olduğunu ise asla anlayamayacaklardır.

Hatta anlamamanın ötesinde, bu kendilerine söylendiğinde

kabul bile etmeyeceklerdir.

Paralel Flatlandler

Bizim üç boyutlu bakış açımızla ise, Flatland evreni asıl gerçekliğin

çok çok küçük bir bölümünü oluşturur.Bu arada iki ayrı Flatland

evreni birbirine paralel bir şekilde yer alabilir ve bunların her

birinde yaşayan varlıklar derinlik duygusuna sahip olmadıkları için

birbirlerinin farkına varamazlar.Bu tür birbirine paralel iki Flatland evreni üçüncü bir boyutta bir araya gelirler, tıpkı bir kitabın

sayfaları gibi.

Flatland 3 boyutlu oluyor

Flatland’i oluşturan iki boyutlu kağıt tabakasının üzerine ağırlığı

olan bir nesne koyalım. İki boyutlu kağıt bu nesnenin ağırlığından

ötürü hemen buruşacak ve şekli bozulacaktır.Dolayısıyla iki

boyutluluğunu yitirecek, buruşuk bir yüzeyi olmasından ötürü,

üçüncü bir boyut, yani derinlik kazanacaktır.Böylece bu yeni üç

boyutlu mekanda kütleçekimi denen etki oluşacaktır.Flatland,

çukurlaşmasına rağmen yine Flatland olmaya devam edecektir.

Fakat şu farkla ki, Flatlandliler bu kez meyilli bir yüzey üzerinde

yolculuk yapacaklardır.Buradaki çukurlaşma, hemen akla bir

karadelik getiriyor.Bir karadeliğin Flatland’de olduğu gibi üzerinde

durabileceğiniz bir yüzeyi yoktur.Sadece nesneyi daha derinlere

çeken olağanüstü bir çekim gücü vardır.Flatland’in bir karadeliğe

yaklaştığını varsayalım, ne olacaktır o zaman? Flatland’in iki boyutlı

evreni karadeliğin çekim etkisine girdiğinde, giderek küçülmeye

ve bükülmeye başlayacaktır.Sanki bir huninin kenarlarından içeriye

doğru, bir tünele doğru kayıyor gibi olacaktır.

Einstein - Rosen Köprüsü

REYİZ

Einstein ve yakın çalışma arkadaşı Nathan Rosen'in bu karadelik tünellerini matematiksel olarak kabül ettikleri ve inceledikleri biliniyor. Einstein ve Rosen, bu çalışmalarının sonucunda şaşırtıcı bie şey keşfettiler: Karadelik tünellerinin dibi yoktur. Burada, uçlarından birbirlerine bağlı iki huni söz konusudur. Birleştikleri nokta, tünelin ''boğaz'' kısmını oluşturur. Dolayısıyla tünelin bir ucundan giren bir nesne, merkezdeki ya da boğazdaki olağan üstü çekimin etkisiyle, tünelin öbür ucundan dışarı fırlatılır. Öyleyse öbür yanda ne vardır? Öbür yan, yeni bir evrendir, ilkinden tamamıyla farklı bir evrendir bu! İşte bu iki evreni birbirine bağlayan tünele Einstein-Rosen Köprüsü adı verilir.

FİZİKİST EYLÜL .10

"bea"

Alıntı yap