Srebrenitza Katliamının 13. Yılı
-

Saraybosna’nın doğusunda, Sırbistan sınırında bir yerleşim birimi. Diğer Boşnakların yaşadığı bölgelerden uzaktaydı. Çevresinde Sırp köyleri, kasabaları vardı. Bu nedenle, yıllardır kuşatma altındaydı.
Ama Srebrenitza’nın özel bir durumu vardı. Diğer bazı Boşnak kasabaları gibi, BM Barış Gücü tarafından Sırplara karşı korunuyordu. Srebrenitzalıları korumak için Hollandalı birlikler görevlendirildi.
Sırpların baskısı, BM Barış Gücü’nün zayıflığıyla birleşince, Srebrenitza’nın boşaltılması kararlaştırıldı. Kasabadan kimlerin ayrılacağına da Sırplar karar veriyordu. Bosna’daki Sırp güçlerin komutanı General Ratko Mladiç’in emriyle, tüm genç erkekler ailelerinden ayrıldı.
Kadınlar, çocuklar ve yaşlı erkeklerin Srebrenitza’yı terk etmelerine izin verildi. Pek çok genç kız ve kadın da yine Sırplar tarafından alıkonuldu. Boşnakları korumakla görevli Hollandalı askerler olan biteni seyretti..
Srebrenitzalıların doldurulduğu otobüsler kasabadan ayrılıp, Bosna’nın iç kesimlerine doğru yol alırken, Srebrenitza’dan silah sesleri yankılanmaya başladı. Kasabada alıkonan Boşnak gençler kurşuna diziliyordu.
Tarih 11 Temmuz 1995’ti. Yaklaşık 8 bin Boşnak, Birleşmiş Milletler barış gücü askerlerinin denetiminde olmasına rağmen, Srebrenitsa’da Sırp güçleri tarafından öldürüldü.
1995’ten bu yana, yani 12 yıldır Srebrenitza’da toplu mezarlar ortaya çıkarılıyor. Bugüne kadar 60’tan fazla toplu mezar bulundu
Srebrenitza çevresindeki ilk toplum mezarları ortaya çıkararak Pulitzer Ödülü kazanan ABD’li gazeteci David Rohde, ‘Son Oyun’ adlı kitabında, “Uluslararası camia taraflı bir şekilde binlerce insanı silahsızlandırmış ve sonra da onları en azgın düşmanlarına teslim etmiştir. Srebrenica, uluslararası camianın felaketin uzağında durduğu bir durum değildir. Bilakis, uluslararası camianın eylemleri katilleri cesaretlendirmiş, onlara yardım etmiş ve işlerini kolaylaştırmıştır... Binlerce iskeletin Doğu Bosna’da oraya buraya saçılmasına hiç gerek yoktu. Binlerce Müslüman Bosnalı çocuğun Sırplar tarafından boğazlanmış babalarının, dedelerinin, amcalarının ve kardeşlerinin hikayesi ile büyümesine hiç gerek yoktu” demişti.
Sırp generallerden Ratko Mladiç’in, Srebrenitza’daki katliamdan önce bir kameraya konuşarak söylediği, "Bugün 11 Temmuz 1995 günü Sırp şehri Srebrenica'dayız. Büyük bir Sırp kutsal gününün öncesindeyiz. Bu şehri Sırp milletine armağan ediyoruz. Türklere karşı ayaklanmamızı hatırlayarak... Müslümanlardan rövanşı almanın zamanı geldi" sözleri hala akıllarda
Katliamın 12. yıldönümünde Mladiç, hala soykırım ve savaş suçlarından dolayı Lahey'deki Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi tarafından tutuklama istemiyle aranıyor. Son olarak eski BM Yugoslavya Savaş Suçları Mahkemesi Başsavcısı Carla Del Ponte, Mladiç’in halen Sırbıstan’da olduğunu açıkladı.
------------Adım adım katliamın kronolojisi----------
Sırp askerleri, 10 yıl önce bugün Serebeniça'da silahsız 8 bin Müslüman erkeği kurşuna dizdi. Hollandalı BM askerleri, katliama seyirci kaldı. İşte katliamın kronolojisi.
Bosna savaşının en dramatik olayı Serebreniça'da yaşandı. BM Barış gücü gönderdi. Askerler Hollanda'dan seçilmişti. Müslümanlar'ın ellerindeki bütün silahlar toplanmıştı. Sırp birlikleri kente girdi ve 8 bini aşkın erkeği kurşuna dizdi.
Bir anlamda Hollandalı BM askerleri, bir anlamda katliama elketelik yaptı. Aradan 10 yıl geçti, Hollanda bununla ilgili bütün girişimlere rağmen bir özür bile dilemedi.
KRONOLOJİ
Üzerinden 10 yıl geçen Srebreniça katliamına kadar olaylar şöyle gelişti:
NİSAN 1992 - Bosna-Hersek'te savaş başladı. Sırp ordusu doğuya
doğru hızla ilerledi ve nüfusunun yüzde 75'ini Müslümanların
oluşturduğu 36 bin nüfuslu Srebreniça'yı ele geçirdi. Birkaç ay sonra
Boşnaklar kasabayı geri aldı.
OCAK-MART 1993 - Sırplar Boşnakların elindeki bölgelere karşı
saldırıya geçti. Srebreniça ve Zepa, Sırpların elindeki bölgenin
oldukça içlerinde, düşman birlikler tarafından kuşatılmış bölgeler
haline geldi. Çevre bölgelerden kaçan Boşnakların göçü sonucu
Srebreniça'nın nüfusu 60 bine çıktı. Su, gıda ve tıbbi malzeme kıtlığı
başladı.
NİSAN 1993 - Birleşmiş Milletler, Srebreniça, Zepa ve Gorazde'yi,
diğer 3 bölge ile birlikte BM koruması altındaki ''güvenli bölge''
ilan etti. BM Barış Gücü, bu bölgelere asker sevk etti ve Sırp
saldırıları durdu.
Ancak Srebreniça etrafındaki Sırp kuşatması devam etti ve sonraki
2 yıl içinde çok az sayıda insani yardım konvoyunun kasabaya girmesine
izin verildi.
MART 1995 - Karaciç, Srebreniça ve Zepa'nın tamamen dış dünyadan
koparılmasını emretti ve yardım konvoylarının bu kasabalara ulaşması
engellendi.
9 TEMMUZ 1995 - Karaciç, Srebreniça'nın alınması emrini verdi.
Sırplar kasabayı ele geçirmek için ''Krivaya 95 Operasyonu''nu
başlattı.
Srebreniça'yı kuşatan Sırplar, BM Barış Gücü'ndeki Hollanda
askerlerinin gözetleme mevzilerine saldırdı ve 30 kadar Hollanda
askerini rehin aldı.
10 TEMMUZ 1995 - Sırp ordusu Srebreniça'ya top ateşine başladı.
Hollanda güçleri Sırplara, sabaha kadar geri çekilmezlerle NATO'nun
hava saldırısı düzenleyeceği tehdidinde bulundu.
11 TEMMUZ 1995 - NATO savaş uçakları Srebreniça etrafındaki Sırp
tanklarını bombaladı. Sırp ordusu kasabaya bombardımana yeniden
başlayacağı ve rehin Hollanda askerlerini öldüreceği tehdidinde
bulundu. Aynı gün akşam Sırp Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç
Srebreniça'ya girdi.
11-18 TEMMUZ 1995 - Aynı akşam 15 bin kadar Boşnak askeri ve
sivil, dağları aşarak Srebreniça'yı terk etti. Birçok Boşnak bu sırada
topçu ateşi ve keskin nişancı ateşiyle öldürüldü. Sırp askerleri
yakalayabildiklerini de öldürdü.
Srebreniça içindeki Sırp askerleri ise kadın ve çocukları
ayırarak, otobüsler ve kamyonlarla Boşnakların elindeki bölgelere
gönderdi.
16 yaş ile 70 yaş arasındaki yaklaşık 8 bin Boşnak erkek,
depolara, okullara ve ambarlara dolduruldu ve kurşuna dizilerek toplu
mezarlara gömüldü.
KİM NELER DEMİŞTİ?
Srebreniça katliamı sırasında ve sonrasında söylenenler, insanlık tarihine bir daha unutulmamak üzere kaydedildi.
-Ratko Mladiç, 12 Temmuz 1995:
''Kentten gitmek isteyenlerin hepsi, büyük küçük, yaşlı genç gönderilecek. Korkmayın, rahat olun. Bırakın ilk olarak kadınlar ve çocuklar gitsin. Size kimse zarar vermeyecek.''
Sadık Selimoviç, üç kardeşi ve babası kaybolan yaralı Boşnak askeri. Mladiç'in 13 Temmuzda Srebreniça'da söylediklerini şöyle hatırlıyor: ''Mladiç kesinlikle şu sözcükleri söyledi: Bütün erkekleri öldürecekler ve onları balıkları beslemek için Drina ırmağına atacaklar ve bu erkekler bir daha asla Sırp Drina vadisinde Sırp
çocuklarını öldüremeyecek. Ama kadınların gitmesine izin verecekler ki acı çeksinler.''
Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi Hakimi Fuad Riad. 16 Kasım 1995'de Mladiç ve Radovan Karaciç hakkında, Srebreniça katliamı nedeniyle dava açıldığını açıkladıktan sonra, şunları söyledi: ''Binlerce erkek kurşuna dizildi ve toplu mezarlara gömüldü, yüzlerce erkek diri diri gömüldü, kadın ve erkekler sakatlandı ve
katledildi, çocuklar annelerinin gözleri önünde öldürüldü, bir büyükbaba kendi torununun ciğerini yemeye zorlandı. Bunlar gerçekten de cehennemden çıkmış, insanlık tarihinin karanlık sayfalarına yazılmış sahneler.''
BM Genel Sekreteri Kofi Annan, 11 Temmuz 2000: ''Srebreniça trajedisi, hiçbir zaman BM tarihinin peşini bırakmayacak.''
Bosna Sırp Cumhuriyeti Devlet Başkanı Dragan Caviç'in, 22 Haziran 2004'de söylediği sözler, Sırpların Srebreniça katliamını ilk kez resmen tanımasıydı: ''Her şeyden sonra, ilk olarak bir insan, bir Sırp olarak, ardından bir baba, kardeş, oğul ve ancak ondan sonra Sırp cumhuriyetinin devlet başkanı olarak, bu 9 günlük Srebreniça trajedisinin Sırp halkının tarihinde kara bir sayfa olduğunu söylemek
zorundayım.''
-
Srebrenicki Inferno
Majko, majko, jos te sanjam
Sestro, brate, jos vas sanjam svake noci
Nema vas nema vas nema vas
Trazim vas trazim vas trazim vas
Gdje god krenem vidim vas
Majko, oce, sto vas nema
Bosno moja ti si moja mati
Bosno moja majkom cu te zvati
Bosno majko Srebrenice sestro
Necu biti sam
Bosno moja ti si moja mati
Bosno moja majkom cu te zvati
Bosno majko Srebrenice sestro
Necu biti sam
Lane tosu lane tosu
Lane tosu lane tosu
Sestro, brate, jos vas sanjam svake noci
Nema vas nema vas nema vas
Trazim vas trazim vas trazim vas
Gdje god krenem vidim vas
Majko, oce, sto vas nema
Bosno moja ti si moja mati
Bosno moja majkom cu te zvati
Bosno majko Srebrenice sestro
Necu biti sam
Bosno moja ti si moja mati
Bosno moja majkom cu te zvati
Bosno majko Srebrenice sestro
Necu biti sam
cemalettin latiç
Türkçe çevirisi
Anne, anne seni hala rüyamda görüyorum
Abla, abi her gece rüyamda sizi görüyorum
Yoksunuz... sizi arıyorum...
Her hareket ettiğimde görüyorum sizi.
Anne baba neden yoksunuz?
Bosna sen benim annemsin.
Bosna benim seni annem çağırırım
Bosna anne Srebrenica ablam
Yalnız olmayacağım..
Lanet olsun lanet olsun lanet olsun.
Ablam abim hala her gece sizi rüyamda görüyorum
Yoksunuz.. Arıyorum sizi..
Her hareket ettiğimde sizi görüyorum
Anne baba neden yoksunuz?
Bosna sen benim annemsin.
Bosna benim seni annem çağırırım
Bosna anne Srebrenica ablam
Yalnız olmayacağım..
Lanet olsun lanet olsun lanet olsun -
Radyoda katliam ile haberleri duyduğumda psikolojim bozulmuştu, televizyonu ise hiç açmadım. Çocukluğumdan hatırlayabildiğim nadir olaylardan birtanesi.
Geçen hafta tam 13 yıl oldu...
-
Bosnalılar savaş sonrasında hep kelebekleri takip ettiler…
Biliyorlardı ki; o kelebekler tek bir çiçeğin üzerine konuyordu…
Ve o çiçek sadece Bosna’daki toplu mezarların üzerinde çıkıyordu…
Bu çiçeklerin adına
ÖLÜM ÇİÇEKLERİ deniyordu… -
Sırp askerlerin tecavüz etmesi nedeniyle hamile kalan birçok Boşnak kadın bebeklerini aldırmak ya da doğurduktan sonra terketmek zorunda kaldı...
Kendi bebeği bile olsa insan bazı durumlarda yenik düşebiliyor...
-
Da te nije Alija..
Sen olmasaydın Aliya..Teşekkürler hacı.
-
Insanliklarindan utansinlar , ne diyelim hacim ,insanliklarindan utansinlar...Sozde ermeni soykirimi yuzunden bize yuklenen avrupali amerikalilar 10-15 yil once olan bu olayi neden gormezler...
-
-
Bıraksınlar acıtasyonu, 2. dunya savasında bosnaklar ve hırvatlar 700.000 Sırp'ı katletti, bunun hesabını kim verecek? Boşnaklar Sırpları keserken sesini çıkaran yok, gün gelip hesap dönüp Sırplar boşnakları kesince kıyamet kopar. Sırpların kestiği 9.000 nedir ki, 700.000'in yanında? Hiçbir millet kanını yerde bırakmaz mutlaka kan hakkını alır, hakkıdır. Srebrenitza da ölenlere Allah'tan rahmet diliyorum, babalarının dedelerinin yaptıklarının cezasını çektiler, ama milletler arası hesaplaşmalar baba dede hesabı yapmaz, 10 sene sonra da bu hesap görülür 200 sene sonra da, 1 gün sonra da, uygun zaman ne vakit gelirse artık.
-
DkN bunu yazdı:
-----------------------------
Bıraksınlar acıtasyonu, 2. dunya savasında bosnaklar ve hırvatlar 700.000 Sırp'ı katletti, bunun hesabını kim verecek? Boşnaklar Sırpları keserken sesini çıkaran yok, gün gelip hesap dönüp Sırplar boşnakları kesince kıyamet kopar. Sırpların kestiği 9.000 nedir ki, 700.000'in yanında? Hiçbir millet kanını yerde bırakmaz mutlaka kan hakkını alır, hakkıdır. Srebrenitza da ölenlere Allah'tan rahmet diliyorum, babalarının dedelerinin yaptıklarının cezasını çektiler, ama milletler arası hesaplaşmalar baba dede hesabı yapmaz, 10 sene sonra da bu hesap görülür 200 sene sonra da, 1 gün sonra da, uygun zaman ne vakit gelirse artık.
-----------------------------Üstad tarih bilginin benden daha derin olduğu konusunda şüphem yok; ama 2. dünya savaşında 700.000 bin rakamı boşnak ve hırvatların askerî güçleri ve nüfus yoğunluğu bakımından bana biraz abartılı geldi.
-
DkN bunu yazdı:
-----------------------------
Bıraksınlar acıtasyonu, 2. dunya savasında bosnaklar ve hırvatlar 700.000 Sırp'ı katletti, bunun hesabını kim verecek? Boşnaklar Sırpları keserken sesini çıkaran yok, gün gelip hesap dönüp Sırplar boşnakları kesince kıyamet kopar. Sırpların kestiği 9.000 nedir ki, 700.000'in yanında? Hiçbir millet kanını yerde bırakmaz mutlaka kan hakkını alır, hakkıdır. Srebrenitza da ölenlere Allah'tan rahmet diliyorum, babalarının dedelerinin yaptıklarının cezasını çektiler, ama milletler arası hesaplaşmalar baba dede hesabı yapmaz, 10 sene sonra da bu hesap görülür 200 sene sonra da, 1 gün sonra da, uygun zaman ne vakit gelirse artık.
-----------------------------Srebrenitza katliamını sadece Sırplar ve Boşnaklar arasında ki bir hesaplaşma olarak görme.


