Forum
Aktif konular
Üyeler
Kurallar
Arama
Şebeke Arızasından Dolayı Çıkan Hasar Şebeke Arızasından Dolayı Çıkan Hasar
-
Ne zamandır uzun yazı yazmıyordum. Konu biraz uzun olacak, meraklı arkadaşlar okusun, alakanız yoksa zaman kaybı olacaktır, hiç okumayın.
Unuttuğum bir konu veya hata olursa düzeltirsiniz. Hadi sırayla başlayayım bakalım ne kadar sürecek;1- öncelikle liseden kalma 2 basit formul vereyim.
V=I.R yani; gerilim(volt) = Akım(amper) x Direnç-Yük(ohm)
P=V.I yani; Güç(watt)=Gerilim(volt) x Akım(amper)
Bu formullerde ev tesisatı için gerilim sabit 220v AC . (trifaz veya hertz gibi konuları geçiyorum)
Bu sayede kaç watt lık cihaz ortalama ne kadar akım çeker bulabilirsiniz. (rezistif/endüktif/kapasitif yük ve güç-faktörü gibi konuları geçiyorum, kafa karıştırmayayım)2- Kablonun önemi;
Bakır Kablo kesiti; Kısaca; bakır kablo ne kadar kalınsa o kadar fazla akım iletebilir. Gerilim ile alakası yoktur. Örneğin; saç teli kalınlığında ve parmak kalınlığında 2 bakır kablomuz var. Her ikiside 10.000 volt sorunsuz iletir ama akım/yük bindikçe işler değişir. Örneğin 12 volt (bakın 220v değil) ve 5 amper'de; saç teli gibi olan kablo ısınır, yanar ve erir. parmak kalınlığındaki kablo ise 220v 5A de sorunsuz iletim yapar. Yani kablonun kaç volt ilettiği değil ne kadar amper ileteceği önemlidir. Kablo türü/tipi, kablo kesiti ve akım taşıma tabloları üreticilerin kendi sitelerinden bulursunuz.
Ek bilgi; cep telefon usb şarj kablolarınında neden pahalı olan 3 amper ile şarj edebilirken, ucuz olan en fazla 1.5A şarj edebiliyor sorusunun yanıtıdır aynı zamanda. İçindeki bakır tel ne kadar saf, kalite ve kalın ise o kadar yüksek akım iletebilir. Adaptör 3A verse de, usb ara kablo dandik ise 1.5A ancak iletir.Eski ev iç tesisatlarının çoğunda prizlerde 1-1.5 mm bakır kablolamalar var. Kablolar arada ek yapılmış ve standart klemens değil doğrudan adam kabloyu uç uça ekleyip kıvırmış, bantlamış. Mesela prizi bir söküyorsun, 3 farklı renkte kablo olması gerekirken 3 tane sarı kablo çıkıyor. hangisi faz, notr, toprak belli değil :)
Yeni standartlarda/şartnamelerde ; Renkler standart, Evin hat girişi 6-4 mm bakır kablo, tesisat iç dağılımı prizler 3x2.5 mm kablo, sadece aydınlatma kabloları 1,5 mm kablo olabiliyor. Her prize ana hattan kablo gelmesi lazım, ayrıca elektrikli ocak veya şofben kullanılacaksada 3x3mm ayrıca ana hattan kablo çekilmesi gereliyor.
Peki neden;
Diyelim ki mutfağınızda 3 priz var, elektrikçi zamanında ev inşasında işten ve masraftan kaçmak için girişten mutfağa tek kablo çekti ve 3 paralel prize dağıttı. Kablo kesiti 3x1,5 mm. olsun.
Şimdi siz eve geldiniz yemek yapacaksınız; fırına veya airfry tavuk attınız 3000 watt, kettle çay suyu koydunuz 1500 watt, ekstra mutfakta başka ne varsa buzdolabı, soba, davlumbaz vs vs. Kısaca bir anda 5000 watt güç harcıyorsunuz. 5000 watt/220 volt = yaklaşım 23 amper akımı 1.5 mm kablodan çekiyorsunuz. Burada eğer mutfağa giden otomatik sigorta(şalter) 16A ise doğrudan atar ve seni korur, sorun yok. Ama elektrikçi zırt pırt attmasın diye 30-40A bir sigorta taktıysa işte boku yedin. Yüksek akım çeken duvar içindeki kablo ısınacaktır ve çevresideki izolasyonu zamanla eritecek/yakacak ve faz/notr/toprak kısa devre yapması sonuçu tesisatın komple yanmasına neden olabilir.Bakır pahalı bir metaldir. 1.5mm kesit kablo ile 2,5mm kesit kablo arasında ortalama %60 fiyat farkı vardır. Türkiyedeki TSE standartlarında üretim yapan çoğu yerli firma iyi ve kalitelidir. Ucuz ithal, çin malı kablolardan uzak durun. Bakır kalitesi çok düşük veya farklı bir metal alaşım olabilir. Genelde, bunların rengi her ne kadar sarı bakır gibi gözüksede kestiğiniz veya yaktığınız zaman anlarsınız.
Bir diğer önemli konu; topraklama hattı, şarttır. Kesinlikle olmalı ve görevini yapmalı. Olması yetmez yani. Bu ne demek derseniz, sonradan elektrikçiye yaptırılan toprak hatlarında bakır çubuk/levha yerine galvanizli demir çubuk kullanılmış olabilir, ilk başta toprak hattı harika çalışır fakat zamanla galvanizli çubuk çürür, direnç değer değişir ve var-gibi gözüksede topraklama hattınız aslında çalışmıyordur. Bunu ölçme yöntemi nette mevcut.
3- Tesisat koruma/güvenlik ekipmanları;
Bu konu Ev, imalathane, atolye, datacenter... gibi her yere ve duruma göre değişir. Son 10 yılda çok fazla değişik ve melez ürünlerde çıktı ama en temel olanları anlatacağım. Standart mesken olarak kullanılacak bir ev için minumumda;- Otomatik Sigorta; Herkesin bildiği aç/kapa şalter. ve sadece fazdan çekilen akım değerine göre çalışır. B,C,D gibi tipleri olsada standart evlerde B tipi (hızlı olan) kullanılır. Üzerinde yazan akımdan daha fazla akım çekildiği zaman devreyi açar ve hattı keser. Genelde evlerde; ev ana giriş hattı için 50-60A, prizler için 16A, aydınlatma için 10A B tipi otomatik sigorta kullanır. Ayrıca kısa devre durumunda da devreye girerek yangın vs den korur. Olmazsa olmazdır. Gerilim(voltaj) değişimine bakmaz, etkilenmez, akıma bakar.
- Kaçak Akım Koruma Rölesi; konutlarda takılması zorunludur. Çalışma prensibi hattan giren(faz) ve çıkan(notr) akımı sürekli olarak karşılaştırır. Giren/çıkan akım eşit olmalıdır. Ev için; eğer aradaki fark 30 mA (0,03A) gibi ufak bir fark olursa devreyi açar ve hattı keser. Daha basit anlatımla; Çocuk veya siz, prize çivi soktunuz veya çıplak kabloya dokundunuz. Fazdan gelen akım sizin üzerinizden akarak toprağa gider ve çarpılırsınız. Röle; fazdan çekilen bir akım var (sizin üzerinden toprağa akıyor) ama çıkışta bu akım gelmiyor. İşte bu kaçak akımdır ve röle siz ölmeyin diye hattı keser. Farklı amaçlar için (trifaz, farklı ma gibi) türleri vardır. Yukarıda anlattığım olaydaki gibi eğer kablolar eski/yanmış hasarlıysa ve ufak çaplı elektrik atlaması/kaçağı olursa da kaçak akım koruma rölesi sürekli atabilir.
- Parafudr; yüksek gerilimden(yani voltajdan) korur. Gerilim yükselmesi sadece yıldırım değil, trafo arızasından/patlamasında dolayı ani orta gerilim veya tellere ağaç yıkılması sonuçu trifazların birbirine deymesi gibi bir sürü nedeni olabilir. Parafudr'unda çeşitli tipleri var. Parafudr, evin ana hattına ilk sırada paralel bağlanır. yüksek gerilim durumunda 5 ila 80 mikrosaniye (80 Mikrosaniye = 0,00008 Saniye) arasında devreye girerek kendini feda eder ve tesisatı korur. Çok hızlıdır kendisi. Kullanılması şart değildir ama olsa iyi olur. Apartman gibi toplu konutlarda genelde binanın ana panosunda yer alır, bütün apartmanı korur.
4- İşçilik;
Bence en önemli konu. Siz istediğiniz en kaliteli marka kablo ve malzemeleri kullanın eğer işi bilmeyen veya yavşak bir elektrikçiniz varsa geçmiş olsun. Herşey yalan olur. Masraftan kaçmak için sigorta barası, klemens... kullanmaz, Herşeyi bir pense ve elektrik bandı ile hallederler. Mesela; kablonun pvc korumasını soyarken penseyi fazla sıktı ve bakır kablonunda yarısını zedeledi, soyduğu kabloyu sağ sol yapsa kopacak ama farkında değil, 2,5mm kablo 1 mm kesite düştü ve bunu prize bağlayabilir... veya kabloya pabuç takmadan sigorta girişine bağladı ama kabloyu iyi sıkıştıramadı, sonuç; ısınma, ark yapma ve yangına neden olabilir yine :)
Elektrikçiyi anlamanın en kolay yolu; takım çantası var mı? Çantasında en azından bir kablo soyma aleti, farklı çapta pabuç ve farklı klemensler ve bunları sıkma pensesi var mı? İşine önem veren adamı buradan anlarsınız. Sadece kontrol kalemi, pense ve elektrik bandı varsa bir daha düşünün. Kaliteli işçilik ve ustalar gerçekten pahalıdır ve emeğini hak eder.
Elektrik tesisatı yaptıracaksanız; malzemeyi sizden, işçilik ondan olarak teklif alın. İstediğiniz marka ve kalitede ürün kullanabilirsiniz. Elektrikçiler bu şekilde çalışmayı sevmez çünkü kendi elindeki dandik ürünleri x3 ile size kitlemek ister. Bu durumda da takılacak ürünlerin marka/modellerini siz belirleyin.Büyük kaliteli projelerde (DC kurulum gibi), herşey detaylı olarak yazılıdır, sigorta vidasının kaç tork ile sıkacağından, hangi ek malzemeleri nasıl kullanacağın vs. gibi. Geçen yıllarda bir projede birbirine ek yapılan kablonun minik lehim potasında lehimlenip klemens takıldığınıda şahit oldum mesela.
-
Hocam ellerine saglik dokuman gibi mesaj yazmissin, forumda gormeyi ozledigim seyler bunlar. Parafudr hakkinda benim aklima takilan sey su: Ben taktiracagim zaman cok iyi hatirliyorum adam bana israrla sunu dmeisti tam verim alinabilmesi icin 50 metre cevrenizde paratoner var mi diye sormustu. Bu mevzunun bunla nasil bi alakasi var o zaman sormak aklima gelmemisti ama simdi sorayim biliyorsan cevabi birilerinin isine yarar illaki okuyan. 3 soru daha sormustu eleman muhendisti bu sorulari sordugu icin zaten aha dedim bu adam bu isi biliyor. Yani Parafudr alip oyle direkt taktirmak anladigim kadariyla tam bir verim saglamiyor gerci diger 3 sorusunu hatirlamiyorum ama paratoner olunca sanirim bu sistem tehlikeli ya da yararsiz bir hal alabiliyor. Yani bilgiyi eksik vermek kas yapam derken goz cikarmaya donebiliyor artik herkes internetten biseyler siparis verdigi icin bunu taktiracagi adam da Parafudr - paratoner iliskini sormayabilir ya da daha kotusu bu iliskiyi ve sonuclarini bilmiyor olabilir. Bu adam neden sordu bana bunu bilmiyorsan yarin o sirketi tekrar arayip bunu sorucam kafama takildi benim :D
-
Nikoteen bunu yazdı
Hocam ellerine saglik dokuman gibi mesaj yazmissin, forumda gormeyi ozledigim seyler bunlar. Parafudr hakkinda benim aklima takilan sey su: Ben taktiracagim zaman cok iyi hatirliyorum adam bana israrla sunu dmeisti tam verim alinabilmesi icin 50 metre cevrenizde paratoner var mi diye sormustu. Bu mevzunun bunla nasil bi alakasi var o zaman sormak aklima gelmemisti ama simdi sorayim biliyorsan cevabi birilerinin isine yarar illaki okuyan. 3 soru daha sormustu eleman muhendisti bu sorulari sordugu icin zaten aha dedim bu adam bu isi biliyor. Yani Parafudr alip oyle direkt taktirmak anladigim kadariyla tam bir verim saglamiyor gerci diger 3 sorusunu hatirlamiyorum ama paratoner olunca sanirim bu sistem tehlikeli ya da yararsiz bir hal alabiliyor. Yani bilgiyi eksik vermek kas yapam derken goz cikarmaya donebiliyor artik herkes internetten biseyler siparis verdigi icin bunu taktiracagi adam da Parafudr - paratoner iliskini sormayabilir ya da daha kotusu bu iliskiyi ve sonuclarini bilmiyor olabilir. Bu adam neden sordu bana bunu bilmiyorsan yarin o sirketi tekrar arayip bunu sorucam kafama takildi benim :D
Selam Nikoteen,
Paratoner yıldırımı çeker ve toprağa aktarır, senin binanında topraklaması aynı toprağa akar ve toprak (özellikle ıslak toprak) iyi iletkendir. Yıldırım güçüne göre; düz arazide toprağa veya binaya düşse bile 2 km çaplı alanı endükleyebilir ve panoları patlatabilir. Faz'dan yüksek gerilim gelmesi yerine, topraklama hattından ani yüksek gerilim gelmesi çok daha tehlikeli bir durum. Network cihazların ethernet girişleri, Çamaşır mak, buzdolabı dış yüzeyi, metal duş başlığının etrafa yıldırım saçtığını düşün. Bunu önlemek için bina topraklamada eş potansiyeli ve çevresel değerler hesaplanır ve ona göre uygun parafodr'lar seçilir. Hem faz/notr, hemde topraklamadan gelecek yüksek gerilime karşı korur. Mühendis, parafodr tipi (A, B, C) seçimi için sormuş olabilir, bilemiyorum. Bu sorular fabrika, datacenter gibi işletmeler için zorunlu ve önemli. Zaten onlarda trafo girişi, pano giriş çıkışlarında çeşit çeşit parafodr mevcut. Güçlü bir yıldırımı tek başına bir parafodr sönümlemesi zor.
Ev tipi için o kadar detaya gerek yok diye düşünüyorum, artık melez (bütün tipleri bir arada barındıran) yerli trimbox gibi yeni nesil parafudr'lar çıktı. Başta pahalı gelebilir ama 30 yıllık kullanım ömrü ve sağladığı faydayı düşünürsen ucuz.
-
Sirketi arasaydim bu kadar anlayabilecegim bir cevap alamayacaktim belki de, cok sag ol hocam.
-
benim attığım videoda prafdr çeşitleriyle ilgili anlatım da mevcut
-
HolyOne bunu yazdı
Beyler sakaryadaki evde elektrik direğine ağaç düşmesi sonucu evde prizlerdeki adaptörler patlamış
Modem, Gitar anfisi ve kombi uçtu.
Şimdi hasarlı mazemeleri tamir ettim/yeniledim
Fakat bu bir daha olursa nasıl korunacağımı bilmiyorum
Akım korumalı priz böyle birşeyden korurmu?
öneriniz nedir? regülator mu? akım korumalı prizmi?
Napmalı? hangi marka ne almalı
faturalar ile olay tarihinden sonra 1 ay içinde Sedaş a başvur. Olumsuz dönerse Thh ne ver
-
bu tip durumlarda bildiğim kadarıyla nötr den akım gelmesi sonucu elektrikli ev aletleri hasar alıyor. akım korumalı prizin bu durumda direnci yok.
en güzeli sigorta öncesi kaçak akım rölesi.
-
şuradaki konu yardımcı olabilir
https://www.tahribat.com/forum/akim-korumali-prizler-ve-regulatorler-hk-256328
-
@cukurova hocam eline diline bilgine sağlık bu konular üzerinden başka başlıklarda açmanı isterim en azından bilale anlatır gibi anlatırsan ufkumuz genişler biraz...
-
HolyOne bunu yazdı
Beyler sakaryadaki evde elektrik direğine ağaç düşmesi sonucu evde prizlerdeki adaptörler patlamış
Modem, Gitar anfisi ve kombi uçtu.
Şimdi hasarlı mazemeleri tamir ettim/yeniledim
Fakat bu bir daha olursa nasıl korunacağımı bilmiyorum
Akım korumalı priz böyle birşeyden korurmu?
öneriniz nedir? regülator mu? akım korumalı prizmi?
Napmalı? hangi marka ne almalı
kıymetli şeyhimiz zaten biliyorsundur da,
Devlet ya da firma karşılıyor bu tarz mevzuları. Bir abi evi baştan aşağı yenilemişti.
Kısayol
Şikayet
Özel Mesaj
Alıntı yap
Cevapla